Gerrit Pieters Fierstra: Stiens in eigen aantekeningen
Gerrit Pieters Fierstra werd op 13 juli 1816 in Stiens geboren. Hij schreef over zijn familie en zijn boerenbedrijf en hield daarnaast een dagboek bij waarin het weer een grote plaats innam. Hij noteerde waar iemand ging wonen, hoeveel vee in een stal paste, hoeveel hooi in een schuur kon en hoe zijn huishouden na ziekte of overlijden werd ingericht.
1841: koemelker en gardenier
"Wij hebben ons als koemelker en gardenier gevestigd te Stiens in de huisinge No. 1 aldaar."
Gerrit Pieters Fierstra.
Hij was toen 24 jaar en pas getrouwd met Sjoukje Abrahams Swart. Als koemelker hield hij melkvee; als gardenier verbouwde hij daarnaast gewassen. De woorden waarmee hij zijn nieuwe bestaan vastlegde noemen geen apart woonhuis en apart bedrijf: het huishouden vestigde zich in één huis en van daaruit werd gewerkt.
Een boerderij van binnen
Wanneer Fierstra de oudere familieboerderij beschrijft, schrijft hij niet alleen hoeveel land erbij hoorde. Hij noteert het wonen op een boerderij kamer voor kamer. Er waren twee kamers met de bedsteden ertussen en daaronder lag de kelder. Later was een voorste gedeelte van het huis afgebroken en de gevel teruggezet.
"De schuur was klein"
Gerrit Pieters Fierstra.
Dat "klein" maakt hij meteen concreet: er konden ongeveer zestig tot zeventig wagens hooi in. Het grote koehuis bood plaats aan zestien runderen; in het kleine koehuis konden nog vier runderen en twee paarden staan.
Zuivelbereiding rond 1850.
1842: een bevalling en drie dagen later een begrafenis
Op 12 september 1842 beviel Sjoukje voortijdig van een levenloos meisje. Fierstra noteerde niet alleen de datum van de bevalling maar ook dat Sjoukje drie dagen later overleed, 24 jaar oud. In mei 1843 hield zijn korte bestaan als zelfstandig huishouden op: hij gaf het huishouden op en ging terug naar zijn moeder.
Bedstede rond 1800.
1854: opnieuw verlies
Later trouwde Fierstra met Aaltje Abrahams Swart, een jongere zuster van Sjoukje. Zij overleed in april 1854. Een week na haar begrafenis noteerde Fierstra welke preek de Stienser predikant had gehouden. De tekst ging over de dood van geliefde familieleden en over het vertrouwen op een weerzien. Fierstra schreef de punten van de preek zorgvuldig op.
Hooiwagen rond 1870.
Het boerenbedrijf in cijfers en handelingen
De familie bezat en pachtte land op en rond het Stienser Aldlân. In Fierstra's aantekeningen worden oppervlakten, pachten, koopsommen, stallen en hooibergruimte naast familiegebeurtenissen genoteerd. De boerderij was tegelijk woning, opslagplaats, veestal en werkplek. Een verandering in het gezin had daardoor onmiddellijk gevolgen voor het bedrijf.
Ook het weer kreeg in zijn dagboek veel aandacht. Regen, droogte, wind en temperatuur bepaalden wanneer vee naar buiten kon, wanneer gemaaid werd en of land begaanbaar was. De online bewaarde aantekeningen bevatten afzonderlijke weerpassages per jaar.
Meer Stiens
Fierstra's dagboek kan naast Stiens in de 19de eeuw worden gelezen. Op die eeuwpagina staan vervoer, markt, werk en de zuivelfabriek in hun bredere dorpsverband.
Wat is nog zichtbaar?
- Het open landbouwlandschap rond het Stienser Aldlân, hoewel verkaveling en bebouwing veranderden.
- De oude dorpskern waar Fierstra woonde en zaken deed.
- De Sint-Vituskerk en het kerkhof waar meerdere Stienser families generaties lang kwamen.
Musea en bezoekerspunten
- Stinze Stiens.
- Sint-Vituskerk.
- Tresoar voor bevolkingsregisters, notariële akten en familiearchieven.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.