Warns rond 1490: families en stinsen
Rond 1490 bestond Warns uit verspreide buurten, boerderijen en enkele versterkte huizen van hoofdelingen. In dezelfde generatie plaatst de Toenentoen-stamboom Louw Syttez van Coppenburg in Warns. Er is geen bron gevonden die hem rechtstreeks verbindt met de Sytsma-stins.
1494: de belegerde stins van Warns
In september 1494 lag bij Warns de stins van Jelmer Ottes Sytsma onder beleg. De gebeurtenis is uitzonderlijk goed te volgen doordat twee kroniekschrijvers van het klooster Thabor - Peter Jacobszoon en Worp van Thabor - het gevecht beschreven.
Jelmer is niet thuis
Volgens Worp hadden Douwe Galama en Otto Yges hun vrienden en partijgenoten verzameld en de stins omsingeld. Jelmer Sytsma bevond zich in Sneek. Hij vroeg Bocke Harinxma, de stad Sneek, zijn schoonvader Lou Broers Bonninga, Wybe Jarichs en anderen om mee te gaan naar Gaasterland om zijn huis te ontzetten.
Militairen rond 1514.
15 september: de ontzettingspoging mislukt
Worp dateert het gevecht op 15 september 1494. Jelmer en zijn bondgenoten hadden volgens hem meer mensen dan de belegeraars. Toch won Galama. Lou Broers Bonninga werd gedood nadat hij volgens Worp hard had gevochten. Jelmer raakte gewond en werd gevangengenomen.
"ende Jelmers huys worde op gegeven in Douue Gaelis handen, ende worp dat onder voeten."
Modern Nederlands: Jelmers huis werd aan Douwe Galama overgegeven en vervolgens afgebroken.
De vrouw in de stins
Worp schrijft dat Jelmers vrouw in de stins bleef en niet wilde overgeven, ook nadat zij wist dat haar vader Lou was gedood en haar man gewond gevangen zat. Andere bronnen identificeren haar als Ats Bonninga. In de 19de eeuw werd haar verhaal in een treurspel sterk geromantiseerd. Voor deze pagina blijven de oude kronieken het uitgangspunt; toneelmatige aanvullingen worden niet als bronfeit gebruikt.
Peter van Thabor vertelt hetzelfde kernverhaal
Peter Jacobszoon van Thabor noemt eveneens de nederlaag van de Sneekers bij Warns, de dood van Lou Broers Bonninga, de gevangenneming van Jelmer en de overdracht en afbraak van de stins. Zijn datering ligt later in september dan die van Worp. De bronnen zijn het dus eens over de afloop, maar niet over ieder detail.
"doe verloren Snekers den slach toe Warns, teghen Douwa Gaelama"
Modern Nederlands: de Sneekers verloren bij Warns de slag tegen Douwe Galama.
Priesters bemiddelen
Worp meldt dat priesters en andere bemiddelaars een verzoening tot stand brachten. Gevangenen werden aan beide zijden vrijgelaten. De prijs voor Jelmer was hoog: zijn stins kwam in handen van Galama en werd gesloopt.
Warns in de 16de eeuw: van stinsenstrijd naar wapenschouw en oorlog
Ruim twintig jaar later werd de omgeving opnieuw door oorlog getroffen. Worp van Thabor beschreef de gevechten in Gaasterland in 1516.
Worp van Thabor beschreef de gevechten in Gaasterland in 1516
De verdwenen nederzetting Karnewald/Cappenberch bij Warns
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.