Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

De bezegelaars van de vrede en de inname van Dokkum, 1422-1423

Een bezworen bevestiging

Focke Wckema, Sicke Syaerda en de genoemde medebezegelaars (in modern Nederlands):

Wij, aan de ene kant:

• Focke Wckema, hoofdeling te Leer;
• Eymo Idzerts uit Noorden;
• Imeke te Grymersum;
• Doede Benissma;
• Wybeth van Stegesdorpe;
• Ocke te Lockuert;
• Haye te Westerwolde;
• Minno ter Munte;
• Hero Ripperda;
• Oneke ten Damme;
• Abeke Onsta;
• Meynolt Onsta;
• Abeke Tamminga;
• Eilicke Eysinga;
• Hidde Onsta;
• Reynolt Hueginga;
• Bruin Clinge;
• Hendrik ter Brugge;
• Dietmer Ringers;
• Hendrick Beyer;
• Wibrant Clant;
• Otto Clant;
• Johan Hueginga;
• heer Peter van Wijckel;
• Abbe Hemstra;
• Casper Sinada;
• Jaerich te Metslawier;
• Juicke Aeylema;
• Brueder te Aalsum;
• Lyuwe Dycksaeter;
• Botte Doedinga;
• Botte Halbada;
• Tyaerd Tadinga (Taenya);
• Minne Tyessema;
• Foppe Bottinga;
• jonge Fecke;
• Taecke Camminga;
• Pieter Camminga;
• Popcke Feddama;
• Jelteke Wiggama;
• Eelck Heringa;
• jonge Aesge;
• Johan Tyalincks;
• Wybe Bottinga;
• Foppe Tyaerda;
• Gosse Wnckinga;
• Syuerd Heinema;
• Lyuwe ter Smalle brugge;

En wij, aan de andere kant:

• Sicke Syaerda, hoofdeling te Franeker;
• Wibrant Harmana;
• Tyaerdt Jongama;
• Agge Harincxma;
• Humme Humminga;
• Hepke Edama;
• Broeder Bonninga;
• Tete in de Hommerts;
• Laes Roedmersma;
• Sya Syaerdsma;
• Homme Oedsma;
• Remmert Onnema;
• Ado Jongama;
• Syuerdt Wyaerda;
• Onne Wyaerda;
• Feddeke Ommiga;
• Wybe Onnema;
• Taecke Megama (Meckama);
• Jarich Martena;
• Popcke Tyrnse;
• Hoyte te Morra;
• Hylcke Tadinga;
• Sicke Feitsma;
• Wilcke Roeuerda;
• Gerbit Camminga;
• Sippe Nittinga;
• Rippert Ripperda;
• Meynolt Wlbinga;
• Sierck Mellama;
• Focke Ripperda;
• Sappe te Foldegum;
• Douwe Syuersma (Syuicksma);
• Juicke Wibalda;
• Aesga te Borndahuisen;
• Alteke Harueisma;
• Lyuwe Ottema;
• Hessel opper Gaest;
• Sydse opper Gaest;
• Jw opper Gaest;
• Rienick opper Gaest;
• Feye Eysinga;

maken aan iedereen die deze openbare brief zal zien of horen voorlezen bekend dat wij voor de eendracht, het nut en het behoud van heel Friesland, van de Zuiderzee tot de Wezer, persoonlijk op de heiligen hebben beloofd, zekerheid gegeven en gezworen, met de voorgeschreven eed en in de juiste eedhouding.

Wij, onze erfgenamen en nakomelingen zullen gezamenlijk en eensgezind, in oprechte christelijke trouw en geloof, met alle ijver en naar al ons vermogen de vredesbrief en de vrede blijvend en volledig naleven. Die brief heeft dezelfde datum als deze brief. Wij zullen alle artikelen en bepalingen ervan, en ieder punt afzonderlijk, voor altijd houden.

Die vrede is wederzijds beloofd, op schrift gesteld en bezegeld door de eerzame, dappere, vermogende en wijze mensen: jonker Ocke te Brueck, Aurick en Emden, hoofdeling in Oost-Friesland, Sibeth, hoofdeling in Rustringen, burgemeesters, raad en gezamenlijke gemeenschap van Groningen, prelaten, hoofdelingen, rechters en gemeenschap van Hunsinge, Fivelgo, Fredewold, Langewold en de Hummerse landen, en de eerbiedwaardige prelaten, abten, proosten, commandeurs, schepenen, grietmannen, hoofdelingen en gemeenschap van Oostergo en Westergo, hun steden, conventen, Ommelanden en eilanden aan de westkant van de Lauwerszee.

Met hulp van de almachtige Koning en hoogste Heer willen wij allen samen met onze erfgenamen en nakomelingen deze vrede en vredesbrieven naar al ons vermogen houden en uitvoeren, voor alle komende tijden, zonder nieuwe uitvluchten of bedrog.

Tot bewijs en bevestiging van al deze artikelen en bepalingen en ieder afzonderlijk punt van de vredesbrief hebben wij Focke Wckema, Enno Idzerdts en alle anderen, zoals wij vooraan in deze brief zijn genoemd, gezamenlijk en ieder afzonderlijk onze zegels aan deze brief gehangen. Als één of twee zegels, meer of minder, van de genoemde personen ontbreken, blijven deze brief en de vredesbrief waarop hij betrekking heeft toch volledig van kracht, zonder bedrog of nieuwe uitvluchten op enige manier. Gegeven in het jaar na de geboorte van onze Heer 1422, op de avond vóór Maria-Zuivering, Lichtmis genoemd.

De partijlijsten en de naleving van de vrede

Uit deze brief is op te maken welke hoofdelingen toen Vetkopers of Schieringers waren in Oostergo en Westergo. De Vetkopers beginnen bij heer Pieter, pastoor te Wijckel, die priester en hoofdeling was. De Schieringers beginnen bij Sicke Syaerda en lopen door tot het einde van de lijst.

Uit deze vredesbrief blijkt ook dat in deze landen veel meer partijoorlog is gevoerd dan in dit boek staat beschreven. De Vetkopers hadden eerst veel Schieringers uit het land verdreven. Daarna kwamen de Schieringers terug en verdreven veel Vetkopers. Een deel van hen was nog buiten het land toen de vrede werd gesloten. In deze brief staat immers dat de Schieringers aan de Vetkopers moesten terugbetalen wat zij sinds Pasen van hun inkomsten ten bate van de gezamenlijke landen hadden ontvangen. Ook waren er aan beide kanten nog veel gevangenen. De gezamenlijke landen beloofden hun best te doen om voor hen een mild losgeld te laten vaststellen.

Deze bezegelde en bezworen verzoening en vrede werden in het algemeen goed nageleefd. Ik vind namelijk niet dat na deze vrede en overeenkomst nog iemand van over de Eems naar Oostergo en Westergo kwam om er oorlog te voeren. Dat gebeurde wel in het Groningerland. Maar tussen afzonderlijke personen hield de vrede niet lang stand. Al kort daarna ontstonden over de Eems, in en rond Groningen en ook in Oostergo en Westergo weer veel oorlogen en doodslagen tussen de hoofdelingen.

De krijgslieden weigeren te vertrekken

Na het sluiten van de vrede lieten de gezamenlijke landen van Oostergo en Westergo de soldaten in Dokkum en Eemserzijl weten dat de algemene landdag in Groningen ook hen in de vrede had opgenomen. Zij moesten wel vóór de komende halfvasten hun versterkingen verlaten. Daarna konden zij vrij en veilig uit het land vertrekken. Als zij zich niet aan die termijn hielden, zouden de gezamenlijke landen hen met geweld verdrijven.

De soldaten trokken zich daar niets van aan en hielden de versterkingen ook na de termijn bezet. Daarom belegerden de gezamenlijke landen in de daaropvolgende zomer Dokkum en Esingerzijl, met hulp van de Hanzesteden Lübeck en Hamburg. Zij namen beide plaatsen in. Veel ballingen en soldaten werden gedood. Het bolwerk rond Dokkum en dat van Esingerzijl werden afgebroken en met de grond gelijkgemaakt. Esingerzijl werd op 30 juli 1422 ingenomen.

Verwoeste steden en het vertrek van de soldaten

In hetzelfde jaar werden Stavoren, Hindeloopen en Workum met de Granters verwoest. Waarom dit gebeurde, vind ik nergens beschreven. In sommige boeken vind ik dat de Oosterse soldaten het deden, misschien samen met de krijgslieden die in Dokkum en Esingerzijl hadden gelegen. Het jaar daarna, in 1423, vertrokken namelijk alle vreemde en buitenlandse soldaten uit het land.

Over veel van de volgende jaren vind ik weinig over oorlog in Oostergo en Westergo. Toch is er meer gebeurd dan ik heb gelezen of gehoord. Wat ik wel heb gevonden, zal ik hierna kort beschrijven.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.