Drogeham/Droegeham: geschiedenis van de 16de tot de 19de eeuw
Drogeham had boeren, pachters en ambachtslieden. Het nabije Buweklooster bezat veel grond. In het dorpsarchief uit 1543 komen die kloosterlanden steeds terug als grens van andere percelen.
Pachters in 1543
Harcke Taijert soon huurde akkers en hooiland van de kerk. Hij betaalde drie philippusguldens per jaar, een toenmalige muntsoort. Ook Syttye Tietie zoon en Geert Luythiens soon waren pachters. Geert betaalde vier philippusguldens voor een klein erf en zes mansmaten hooiland. Dat hooiland lag in veel kleine stukken. Sommige gebruiksrechten wisselden jaarlijks met die op andere grond, waardoor de buren niet eenvoudig vast te leggen waren.
Albert uit Ruinen beschrijft zijn land
Pastoor Albert Roeleffs zoon van Ruinen gaf zijn ambtsbezit op. Vanaf de huisplaats liepen akkers naar de Nieuwe Sloot. Hun grootte drukte hij onder meer uit in de hoeveelheid rogge die men erop kon zaaien. In de richting van de Ee lag ongeveer vijftien pondematen heide en ruige weide. Daarnaast hoorde hooiland in de Opeindiger, Woud- en Hamster mieden bij zijn inkomen.
Een kuiperij aan de Buorren
Gauke Nannes Hoeksma kocht in 1845 een huis met erf en boomgaard voor 400 gulden en begon aan de Buorren een kuiperij. Kuipers maakten houten vaten, tonnen en tobben. Zij moesten de losse duigen nauwkeurig laten aansluiten en met hoepels vastzetten. Zulke kuipen werden gebruikt voor opslag en vervoer. Het bedrijf ging later over op een volgende generatie.
Een timmermansknecht mag blijven
Timmerman Klaas de Jong had Jelle Dam uit Harkema in dienst. Sommige boeren wilden de socialistische Dam niet over de vloer. De Jong hield hem toch aan het werk: Dam bleef in de werkplaats en zijn baas bezocht de klanten. Jelle Dams herinnering aan het gesprek bij de schaafbank beschrijft hoe zijn baan en het inkomen van zijn gezin op het spel stonden.
Jelle Dams herinnering aan het gesprek bij de schaafbank
Kerk en vaart
De oude kerktoren bleef behouden toen de kerk in 1876 werd vernieuwd. Jaartalankers aan de toren herinneren aan herstel in 1704. In 1891 kreeg Drogeham een vaarverbinding met het Kolonelsdiep. Die was onder meer van belang voor het afvoeren van zand.
1729-1730: een brouwer krijgt ruzie met de predikant
Brouwer Siert Sakes kreeg het in 1729 aan de stok met de predikant van Drogeham. De predikant hield hem van het avondmaal en beschuldigde hem ervan een groep gelovigen tegen zich te verzamelen. Siert vond juist dat de dominee geen geestelijk gezag had. De kerkelijke vergadering van Dokkum bemiddelde en bereikte volgens het verslag een zekere verzoening. De brouwer was zelf partij in het kerkelijke conflict. Over het werk van een brouwer en het verkopen van drank gaat ook handel en herbergen.
1807: kerkelijke gezangboeken verdwijnen
In 1807 moesten de hervormde kerken ook de Evangelische Gezangen gebruiken. In Drogeham verzetten gemeenteleden zich daartegen. De pas aangeschafte gezangboeken bleken uit het kerkgebouw verdwenen. Predikant O. Schuiling moest op 3 augustus voor een kerkelijke commissie in Dokkum verschijnen en uitleggen hoe hij met de voorgeschreven gezangen omging. Hij verklaarde dat hij de volledige verzen voorlas en de besluiten opvolgde. De predikant kon de nieuwe gezangen zonder die boeken niet gewoon in de kerkdienst laten zingen.
1835-1836: honderden mensen, politie en boetes
Na een breuk binnen de hervormde gemeente hielden aanhangers van de Afscheiding diensten in de boerenschuur van Cornelis Hielkes Praamstra onder het toenmalige Harkema-Opeinde. Op eerste kerstdag 1835 troffen politiemannen naar eigen schatting 200 tot 300 mensen aan. Ze zaten of stonden bij stro, hooi en koebalken. De voorganger stond op een boerenwagen. Durk Jans Kronemeijer, een wever uit Drogeham, ging met een kom langs de aanwezigen om voor armen te collecteren.
Volgens dezelfde politierapporten waren er die middag mogelijk 400 tot 500 aanwezigen. De rechtbank legde aan voorganger Simon van Velzen 50 gulden boete op, aan boer Praamstra 25 gulden en bovendien proceskosten. De samenkomsten gingen toch door. Op 28 februari 1836 ontdekte een politieman een kleinere godsdienstige bijeenkomst langs de Boschweg, op de grens van Achtkarspelen en Tietjerksteradeel. Tamme Uitterdijk sprak ook in het open veld en later in een huis te Drogeham.
"Wij hielden dan vervolgens onze Godsdienst in een boerenschuur te Harkema-Opeinde"
"met geldboeten en gevangenneming zijn gestraft geworden"
Zo begon Uitterdijk zijn eigen herinnering aan de bijeenkomsten. Hij schreef verder over gewapende dienaren, geldboetes en gevangenschap. De aantallen zijn schattingen van de politie, geen tellingen van dorpsinwoners.
Wat is nog zichtbaar?
- De kerk en oudere zadeldaktoren aan de Tsjerkebuorren.
- Het kerkhof op de plaats van Buweklooster en de houten klokkenstoel. De klok is uit 1760; het houten bouwwerk is later vernieuwd.
- De Hamster Feart, als herinnering aan vervoer van onder meer zand.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.