Garijp 1771: geweld en nachtelijke vernielingen in Garijp

Alle verhalen en verklaringen uit Garijp

Geweld en nachtelijke vernielingen in Garijp. 15 april 1771.

Ysbrant Floris ziet wie de lichten uitblaast

In de nacht van 4 op 5 april 1771, omstreeks twee uur, vroeg Minke Gaukes de schoenmakersknecht Ysbrant Floris naar de herberg in Garijp te komen. Zij had hulp nodig tegenover het gezelschap dat daar zat. Ysbrant was in zijn zevenentwintigste levensjaar.

Engbert Bruins was niet in huis. Er werd af en toe naar hem gevraagd. In de kamer brandden twee lichten. Ysbrant zag dat Roel Jans uit Suameer het ene uitblies en Hendrik Wadman het andere. Hij kon niet zeggen wie welke voorwerpen brak. Van het gezelschap had hij alleen Douwe en Hendrik Wadman kwaad zien doen.

Johannes Sijbrens wordt aangevallen

Op 4 april was Johannes Sijbrens, een ongehuwde man van 31 of 32 jaar uit Garijp, in het huis van Gerrijt Rintjes. Hij vertelde dat Hendrik Wadman uit Bergum hem aangreep en op de grond wierp, hoewel Johannes hem geen kwaad had gedaan. Anderen haalden hem uit Hendriks handen.

Johannes beschreef twee aanvallen waarbij hij op de grond terechtkwam. Hij werd geschopt en gestoten en er werd haar uit zijn hoofd getrokken. Behalve Hendrik kon hij niet precies aanwijzen wie hem nog meer had aangevallen. Hij zei dat hij zich helemaal niet had verweerd en door anderen was gered.

Hij hoorde Douwe Wadman zeggen:

als ik mijn broer Was ik Sneed hem in Riomen

In modern Nederlands: Als ik mijn broer was, ik sneed hem in riemen.

De volgende dag vond Johannes een snee achter in zijn kledingstuk, dat hij zijn "Lijfjen" noemde. Hij wist niet wie die snee had toegebracht.

Jan Jans en Aarn Taekes zien de mishandeling

Jan Jans, in zijn vierendertigste levensjaar, was die avond eveneens bij Gerrijt Rintjes. Hij zag dat Hendrik Wadman Johannes zonder reden aangreep en hem tweemaal op de grond wierp. Daarna sloeg Hendrik hem. Volgens Jan verweerde Johannes zich helemaal niet.

Tijdens een woordenwisseling antwoordde Jan:

Zoo veel Waars Bist tu niet

In modern Nederlands: Zoveel waard ben je niet.

Reiner Rients uit Suameer greep Jan vast. Jan hield zich stil. Uiteindelijk liet Reiner hem los zonder hem te slaan.

Ook de 21-jarige Aarn Taekes was die dag bij Gerrijt Rintjes. Hij zag Hendrik Johannes tweemaal aanvallen en slaan. Hij wist niet dat Johannes daarvoor aanleiding had gegeven en zag hem zich niet verweren.

De volgende ochtend: gebroken roemers en een kneuzing

Meesterschoenmaker Broer Pitters, in zijn tweeëndertigste levensjaar, ging op de ochtend van 5 april op verzoek naar Engbert Bruins. In de kamer zag hij veel gebroken roemers op de vloer liggen.

Antke Jans, de dertigjarige vrouw van meesterkuiper Hector Goltjens, zag die dag een vrij blauwe kneuzing op de bil van Minke Gaukes.

Dina Alles, een weduwe in haar vierenzeventigste levensjaar, was in de nacht gevraagd naar de kamer te komen. Tijdens haar aanwezigheid werden de lichten tweemaal uitgeblazen. Zij wist niet door wie. Telkens als het donker werd, hoorde zij veel getrommel en gerammel.

De volgende ochtend zag Dina glasstukken op de vloer. Minke liet haar de zeer blauwe kneuzing op haar bil zien. Dina beschreef Douwe en Hendrik Wadman als onstuimig en kwaad. Deze getuigen legden hun verklaringen op 15 april 1771 in Garijp af.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.