Garijp 1788: Verklaringen over de dood van Ruurd Douwes

Alle verhalen en verklaringen uit Garijp

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over verklaringen over de dood van Ruurd Douwes.

Verklaringen en stukken: 1788: Verklaringen over de dood van Ruurd Douwes

Inlichtingen ingewonnen voor Hobbe Baard van Sminia, grietman van Tietjerksteradeel, op verzoek van de fiscaal van de raadsofficier, om naar behoren te dienen.

Aaltje Harmens, weduwe van Ruurd Douwes, wonend in Garijp en in haar 38e of 39e levensjaar, verklaarde na oproeping, beëdiging en ondervraging het volgende. Haar man ging de afgelopen maandag om ongeveer negen uur 's morgens van huis. Zij meende dat hij naar Jan Fredes ging. Daarna ging zij zelf van huis om boekweit te dorsen bij haar vader Harmen Jacobs, boer in Garijp.

Tussen ongeveer twee en drie uur 's middags ging zij even naar huis. Toen zij binnenkwam, vond zij haar man Ruurd Douwes dood in het voorhuis, op zijn knieën, met een strop van touw om zijn hals. Het boveneinde zat vast aan een stijl in het voorhuis, alleen met een knoop achter het 'kerbiel'. De precieze bouwkundige betekenis van dat bronwoord is hier niet vastgesteld.

Zij verklaarde dat deze aanblik haar zo ontstelde dat zij begon te kermen en te schreien. Twee buren, Bonne Wopkes en Melle Melles Posthumus, kwamen bij haar huis en gingen naar binnen. Zij maakten haar man los, zoals zij haar vertelden. Daarna werden de overige buren gewaarschuwd. Met hen werd het lichaam afgelegd en gekleed.

Aaltje verklaarde verder dat haar man al ruim een jaar 'niet wel met het hoofd' was geweest en volgens haar vrijwel geheel 'uitzinnig'. Zij beschreef als dagelijkse blijken daarvan dat hij geregeld wegbleef en 's nachts buitenshuis overnachtte. Zij vermeldde ook de afgelopen zondag en de nacht daarvoor; de precieze samenhang van 'Zij heeft te boek gebragt' is in deze zin niet duidelijk. Zij wist niet waar hij zich gedurende die tijd had opgehouden. Meer kon zij er niet over zeggen. Het slot van

Aaltje sloot na voorlezing haar verklaring af en ondertekende die eigenhandig te Bergum op 10 september 1788. In de ondertekening staat 'Aaltje Harmns'.

Bonne Wopkes, koemelker in Garijp, naar zijn beste weten in zijn 32e levensjaar, verklaarde na oproeping, beëdiging en ondervraging het volgende. De afgelopen maandag was hij bij de weduwe van Douwe Jans in Garijp boekweit aan het dorsen. Daar hoorde hij de vrouw van Ruurd Douwes, die eveneens in Garijp woonde, kermen en roepen of iemand bij haar wilde komen.

Bonne ging met Melle Melles Posthumus naar Ruurds huis. Bij binnenkomst in het voorhuis vonden zij Ruurd hangend aan een strop, met zijn benen schuin naar achteren. De strop zat om zijn hals en was aan de bovenzijde aan een stijl bevestigd, met daarnaast het 'kerbiel'; de precieze bouwkundige beschrijving blijft moeilijk te duiden. Zij sneden onmiddellijk de strop stuk en maakten de man los, maar constateerden dat hij al overleden was. Bij zijn mond, hals of elders konden zij geen 'gutsing' of ander teken van belang vinden. Het eerste woord is niet betrouwbaar geduid en wordt niet als een bepaald letsel vertaald.

Bonne stuurde Ruurds vrouw, die buiten was gebleven, naar haar vader Harmen Jacobs om hem het voorval te melden. Intussen waarschuwden Bonne en Melle Melles de buren. Die kleedden het lichaam en legden het af. Over het karakter van de man kon Bonne verder niets zeggen; de overige omstandigheden waren hem onbekend.

Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die eigenhandig te Bergum op 10 september 1788.

Melle Melles Posthumus woonde bij zijn moeder Trijntjen Romkes, laatstelijk weduwe van Douwe Jans, in Garijp. Hij was in zijn 33e levensjaar en verklaarde na oproeping, beëdiging en ondervraging het volgende.

De afgelopen maandag, toen zij boekweit aan het dorsen waren, kwam Aaltje Harmens, de vrouw van Ruurd Douwes uit Garijp, rond drie uur 's middags langs. Zij zei dat zij naar huis ging om de big te voeren. Kort daarna hoorden zij haar kermen en roepen. Uiteindelijk begrepen zij dat zij Melle en de anderen bij hem riep om bij haar te komen.

Melle en Bonne Wopkes gingen naar haar toe. Zij zei dat zij naar haar huis moesten gaan. Dat deden zij onmiddellijk; Aaltje bleef op het land liggen. In het voorhuis vonden de twee mannen Ruurd Douwes hangend aan een strop om zijn hals. Het boveneinde zat vast tussen een stijl en het 'kerbiel'. Zijn benen stonden schuin naar achteren. Melle sneed de strop stuk; Bonne maakte hem van Ruurds hals los. Zij konden alleen vaststellen dat de man al overleden was.

Daarna gingen zij terug naar Ruurds vrouw, die op het land was gebleven. Zij zeiden dat zij naar haar vader moest gaan om hem het voorval te melden en te vragen wat zij nu moesten doen. Kort daarop kwamen Aaltje Harmens en de vrouw van Harmen Jacobs bij Melle en Bonne zeggen dat zij de baar moesten aanleggen. Dat gebeurde. De buren kleedden het lichaam uit en kleedden het weer.

Over Ruurd Douwes als persoon kon Melle niets met zekerheid zeggen. Hij had wel dikwijls via geruchten gehoord dat Ruurd niet goed bij zijn zinnen was. Meer wist hij niet van het voorval. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die eigenhandig te Bergum op 10 september 1788. De tekst noemt hem 'Posthumus', maar de ondertekening luidt 'Melle Melles posma'.

Jan Tekes woonde bij zijn vader Jake Jabes, boer in Garijp, en was in zijn 35e levensjaar. Na oproeping, beëdiging en ondervraging verklaarde hij het volgende. Hij kende Ruurd Douwes uit Garijp. Volgens Jan was Ruurd al lang niet goed bij zijn verstand en stond hij zo vrijwel algemeen bekend. Al meer dan een jaar had Ruurd zich dikwijls tegenover hem 'uitzinnig' getoond, zowel met buitensporige uitspraken als op andere manieren.

Jan gaf als grond van zijn kennis dat Ruurd in zijn buurt woonde en dat hij de afgelopen maandagmorgen nog met hem had gesproken. Ruurd zei onder andere dat hij moest sterven en dat hij nog diezelfde dag moest sterven. Daarna volgt een uitspraak over wat Jan voor hem zou zijn; het bepalende woord en de invoeging zijn... en worden niet aangevuld. Ruurd deed volgens Jan nog vele andere 'verstandeloze' uitspraken.

Meer wist Jan er niet van. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die eigenhandig te Bergum op 10 september 1788. De attestatie vermeldt de aanwezigheid van de grietman en secretaris en draagt de ondertekeningen HB Sminia en J: Sminia.

De marginale beschikking draagt op het dode lichaam van Ruurd Douwes aan de 'naaste vrienden' ter bewaring over te geven, zonder verdere handeling.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.