Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Garijp 1805 - Het opengebroken van Helperus Ritsema

Getuigenverklaring uit november 1805, vastgelegd door het gerecht van Tietjerksteradeel.

Het slot lag op de grond

Helperus Ritsema woonde onder Garijp. Op 17 november 1805 ontdekte hij tussen zeven en acht uur in de ochtend dat iemand zijn kabinet had opengebroken. Het meubel stond in de kamer waar hij had geslapen. Het kabinet was de vorige avond afgesloten geweest, maar het slot lag nu op de vloer.

Uit het kabinet miste Helperus twaalf gulden en drie . Hij noemde onder de munten twee drieguldenstukken, een en drie . Ook een zilveren driekantig was verdwenen. Op een kant stond een vliegend paard; op een tweede kant stonden, voor zover hij wist, de letters H.R. Van de derde kant kon hij de afbeelding of letters niet met zekerheid noemen.

Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.

Twee zijden doeken

Verder miste Helperus een zwarte zijden halsdoek en een bruine zijden doek. De bruine doek was aan de ene zijde koffiekleurig en aan de andere zijde lichter. De twee verschillende kleuren maakten de doek herkenbaar.

In dezelfde kamer zag hij bij de deur het oostelijke venster opengebroken. Het glazen raam was ongeveer een voet naar buiten geduwd. Daardoor was een haakje, waarmee het raam gesloten had gezeten, opgelicht. Helperus vermoedde dat degene die het kabinet had opengebroken via dit raam was binnengekomen en weer naar buiten was gegaan. Hij had dat niet zelf zien gebeuren.

Verklaring in Bergum

Helperus legde in november 1805 in Bergum zijn verklaring af en ondertekende die zelf. Hij noemde niemand als dader en kon niet vertellen waar de verdwenen goederen waren gebleven.

Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.

Kaart van Garijp en omgeving

Andere verklaringen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Keukenmeid 1800.
Keukenmeid 1800.
Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een keuken rond 1800.
Een keuken rond 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen en verantwoording

    Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-20-D01, scanbladen 411, 412. 1 afzonderlijke verklaring.

    • De lezing van Helperus' leeftijd is circa 43 jaar; de oudere index noemt 41. De slotdatum lijkt 19 november, terwijl de index 18 november vermeldt.
    • Het bedrag van twaalf gulden en drie stuivers en de oorspronkelijke muntsoorten zijn beide overgenomen, zonder de muntwaarden opnieuw te berekenen.
    • Helperus kende de derde zijde van het zegel zelf niet; de toegang door het oostelijke venster was zijn vermoeden.
    • Informatieboek 5, EA-20-D01, scans 411-412. Een getuigenverklaring.