Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Garijp 1805 - Een wit Fries schaap verdwenen uit het van Atse Oebles

Twee getuigenverklaringen van 15 februari 1805.

Toen Jan Atses en boerenknecht Sypke Pijtters op vrijdagochtend 15 februari 1805 de schapen wilden voeren, stond de deur van het lytshuis niet goed dicht. Eén van de drie schapen van boer Atse Oebles was verdwenen.

Jan Atses gaat de dieren voeren

Jan Atses woonde als ongehuwde zoon bij zijn vader Atse Oebles, boer in Garijp. Hij was naar zijn beste weten in zijn 36ste levensjaar. Op vrijdagochtend 15 februari ging hij samen met de knecht Sypke Pijtters naar het , een bijgebouw dat iets ten zuiden van hun gewone woonhuis stond.

In het lytshuis hielden ze onder meer schapen. De twee mannen gingen erheen om de dieren te voeren. Bij aankomst zag Jan dat de deur niet goed dicht was, zoals gebruikelijk was. De deur werd overigens nooit met een slot afgesloten.

Een vrouw bij het hooien rond 1800.
Een vrouw bij het hooien rond 1800.

Binnen in het schapenhok ontbrak een wit Fries schaap van zijn vader. De twee andere schapen stonden er nog. Jan wist dat alle drie de dieren de avond tevoren in het hok waren ondergebracht. Hij kon niemand aanwijzen die het schaap zou hebben weggenomen.

Sypke Pijtters ziet hetzelfde lege deel van het hok

Sypke Pijtters werkte als boerenknecht bij Atse Oebles en was in zijn 24ste levensjaar. Hij verklaarde zelf dat hij die ochtend samen met Jan naar het lytshuis van zijn meester was gegaan om het vee te voeren. Het stond iets ten zuiden van het woonhuis.

Volgens Sypke was de deur niet gesloten zoals zij gewend waren, hoewel zij de deur nooit met een slot afsloten. In het schapenhok stonden nog twee dieren. Het derde, een wit Fries schaap, ontbrak. Alle drie hadden de avond ervoor nog in het hok gezeten.

Werk op het boerenland rond 1770.
Werk op het boerenland rond 1770.

Voor zover Sypke wist had het vermiste dier geen bijzondere herkenningsmerken. Ook hij wist niet wie het had meegenomen. Beide mannen plaatsten het verdwijnen tussen de avond van 14 februari en de ochtend van 15 februari. Op die laatste dag werden hun verklaringen in Bergum opgeschreven en door hen ondertekend.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.

Kaart van Garijp en omgeving

Verklaringen in de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Platteland sneeuwlandschap.
Platteland sneeuwlandschap.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in een dorp rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen

    Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-17-D05, scanbladen 358, 359.

    Verantwoording

    • Het woord lytshuis duidt hier op een klein bijgebouw, ten zuiden van het woonhuis. Er wordt niet beschreven hoe het gebouw er precies uitzag.
    • De deur werd gewoonlijk dichtgedaan, maar niet met een slot afgesloten. Het dossier vermeldt geen geforceerd slot.
    • De naam van de knecht verschijnt als Sypke of Sipke Pijtters. Zijn leeftijd staat als 24ste levensjaar in de transcriptie.
    • Beide getuigen zagen dat het schaap verdwenen was. Niemand verklaarde de diefstal zelf te hebben gezien.