Hardegarijp 1781: verdwenen fuiken en een ontkenning

Een aangifte en getuigenverklaringen, afgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel in 1781.

Focke Fockes was ongeveer 44 jaar oud en woonde onder Hardegarijp. Op een vrijdag in februari 1781 ging hij met zijn zoontje de drie fuiken nalopen waarmee hij aal ving. Twee stonden in een vaart die de Heerlijkheid werd genoemd, onder Rijperkerk. De derde stond in de Hout Stuks Vaart, onder Hardegarijp.

Hendrik had een hond bij zich. Focke vroeg Hendrik wat hij bij de molen deed. Hendrik antwoordde dat hij daar iets wilde vangen. Focke en Hendrik staken samen een pijp tabak aan. Focke ging daarna naar zijn derde fuik en vervolgens naar huis.

Hendrik woonde onder Rijperkerk en stond bij een molen toen Focke zijn eerste fuiken naliep.

Focke vindt zijn beste fuiken niet terug

Toen Focke zaterdagmiddag opnieuw bij het water kwam, waren zijn twee beste fuiken verdwenen. Een daarvan was bijna nieuw. De staken lagen nog op de wal. De half versleten fuik stond op zijn plaats. Focke dacht meteen aan Hendrik Reins, die hij een dag eerder bij de molen had ontmoet.

Zondagmorgen voer Focke met zijn vrouw naar het huis van Hendrik. Focke vroeg of Hendrik de fuiken wilde teruggeven. Hendrik ontkende aanvankelijk. Focke bood hem een daalder aan als hij de fuiken terugbracht. Volgens Focke nam Hendrik dat aanbod uiteindelijk aan.

Focke verklaarde dat Hendrik de fuiken uit het water en de kobben uit een bedstee haalde en de goederen bij hen in het schip legde. Zijn vrouw gaf Hendrik een carolusgulden en vijf dubbeltjes. Daarna voeren Focke en zijn vrouw met de fuiken naar huis.

Grytje Beerns gaat mee in het schip

Grytje Beerns, de vrouw van Focke, was in haar 51ste levensjaar. Zij hoorde zaterdag van haar man dat de twee beste fuiken weg waren en dat hij Hendrik Reins verdacht. Zij had dat van Focke gehoord.

Grytje verklaarde dat Hendrik eerst ontkende dat hij de fuiken had genomen. Toen haar man een daalder aanbood voor teruggave, ging Hendrik volgens haar alsnog akkoord. In de verklaring staat dat hij "Viel hij Eindelijk door de korf". Zij beschreef vervolgens hoe hij de fuiken uit het water en de kobben uit de bedstee haalde. Grytje betaalde hem een carolusgulden en vijf dubbeltjes. Het echtpaar nam de fuiken mee in het schip en voer naar huis.

Hendrik Reins spreekt de beschuldiging tegen

Hendrik Reins was ongeveer 35 jaar oud toen hij als gedetineerde op 23 februari 1781 werd verhoord. Hij bevestigde dat hij vrijdag tussen Rijperkerk en Hardegarijp met Focke had gesproken en dat zij samen tabak hadden gerookt. Ook had hij gezien hoe Focke zijn aalfuiken lichtte en weer uitzette.

Hendrik hield vol dat de twee alleen op bezoek kwamen. Zij hadden volgens hem iets met hem gedronken en waren weer vertrokken. Zij spraken, zei hij, geen enkel woord over verloren aalfuiken. Ze hadden evenmin om teruggave gevraagd. Hendrik verklaarde dat hij geen fuik had overhandigd en geen carolusgulden en vijf dubbeltjes had ontvangen. Hij noemde de beschuldiging "tegens de Waarheid" en zei dat "alles Valschelijk is opgegeven".

Hendrik verklaarde ook niets te weten van de vermissing bij Alle Hendriks. Volgens zijn eigen verklaring had hij zich nooit aan diefstal schuldig gemaakt. Op 21 februari was in een kanttekening bij de verklaringen van Focke en Grytje opgenomen dat Hendrik was doorgezonden. Ook bij zijn verhoor van 23 februari staat een aantekening over doorzending.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.