Sijmen Popkes rijdt met de andere eigenaren naar de kooi

Sijmen Popkes is veenbaas, woont onder Oenkerk en is in zijn 56e levensjaar. Een veenbaas organiseerde het werk in de turfwinning. Hij wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd.

Samen met Sjoerd Wijttes, Jan Eijters en Eijtter Arkes was hij eigenaar van een kooi onder Rijperkerk, met de bomen en beplanting daarop. Van tijd tot tijd hadden zij vastgesteld dat buiten hun weten de beplanting in en om de kooi aanzienlijk werd vernield, afgehakt en afgesneden. Sijmen wist niet wie dat deed.

Deze ochtend hoorde hij dat er opnieuw vier personen in de kooi waren. Hij reed er met de mede-eigenaren heen. Zij troffen vier personen aan die wilde wilg en waterwilg afsneden. Er waren al verscheidene bossen afgesneden. Sijmen kon hun namen niet noemen.

De personen wilden weglopen. De eigenaren beletten dat en lichtten de dorpsrechter van Rijperkerk in. Die kwam er ook heen. Toen bekenden de personen de daad.

Over de overbrenging verklaarde Sijmen:

Fragment uit de verklaring: Wij te Zaamen

In modern Nederlands: Wij hebben de vier samen meegenomen naar het rechthuis in Bergum en hebben het gerecht ingelicht. Het gerecht nam de vier een bekentenis af. Sijmen wist verder niets. Na voorlezing ondertekende hij zijn verklaring eigenhandig. Bergum, 11 februari 1777.

Jan Eijters waarschuwt de dorpsrechter

Jan Eijters is veenbaas te Oenkerk en ongeveer negenendertig jaar oud. Hij wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Met Sijmen Popkes, Eijtter Arkes en Sjoerd Wijttes was hij eigenaar van de kooi met bomen en beplanting onder Rijperkerk.

Van tijd tot tijd was zonder hun toestemming de beplanting in en om de kooi aanzienlijk vernield, afgehakt en afgesneden. Zij hadden de daders niet kunnen ontdekken. Deze ochtend hoorde Jan dat vier personen in de kooi wilgen afsneden. Met zijn mede-eigenaren trof hij de vier aan. Hij kende hun namen niet. Bij hun aankomst sloegen de personen op de vlucht, maar de eigenaren onderschepten hen.

De vier bekenden dat zij enige bossen takken hadden afgesneden. Jan lichtte de dorpsrechter van Rijperkerk in. Die kwam ook. In zijn aanwezigheid bekenden de personen dat zij zonder toestemming van de eigenaren waterwilg en andere wilgen hadden afgesneden.

Op bevel van de dorpsrechter moest het gerecht worden ingelicht en moesten de vier mee naar Bergum. Daar liet het gerecht hun een bekentenis afnemen. Jan kon verder niets zeggen. Na voorlezing sloot Jan zijn verklaring af en ondertekende hij die eigenhandig. Bergum, 11 februari 1777.

Eijtter Arkes ziet vier personen uit de kooi komen

Eijtter Arkes is veenbaas te Oenkerk en naar zijn beste weten in zijn 37e levensjaar. Hij wordt opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij was mede-eigenaar van de kooi onder Rijperkerk.

Van tijd tot tijd werden wilgen en ander hout zonder hun toestemming afgesneden en vernield. Zij hadden de daders niet op heterdaad kunnen betrappen. Deze ochtend hoorde hij dat opnieuw vier personen in de kooi waterwilg en andere wilgen afsneden.

De eigenaren reden erheen. Zij zagen vier personen uit de kooi komen. De personen wilden vluchten, maar de eigenaren beletten dat. Daarna gingen zij ook de kooi in.

De vier bekenden daar meteen dat zij verscheidene bossen uit de kooi hadden afgesneden zonder toestemming. Zij deden dat later opnieuw in aanwezigheid van de dorpsrechter van Rijperkerk. De eigenaren namen hen mee naar Bergum en lichtten het gerecht in. Dat nam hun eveneens een bekentenis af.

Eijtter kon verder niets zeggen en sloot zijn verklaring na voorlezing af. Bergum, 11 februari 1777.

Jan Alles zegt toestemming te hebben gevraagd

Jan Alles woont op Kollumerzwaag Westeinde en is in zijn 25e levensjaar. Hij wordt vastgehouden. Zijn verklaring wordt opgenomen. Deze ochtend was hij met Folkert Wybes, Willem Jans en Tjipke Jans op pad gegaan om waterwilg te zoeken. Zij wilden die gebruiken voor het binden van 'Sand Schrobbers'.

Onderweg ontmoetten zij een onbekende persoon. Zij vroegen hem of zij waterwilg mochten afsnijden. Hij antwoordde 'Ja'. Zij kwamen bij een oude kooi onder Rijperkerk en sneden er wilgen af.

Toen kwamen vier personen, die zeiden dat het hun veld was en dat zij het afsnijden niet wilden toestaan. In modern Nederlands luidt dat deel van Jans verklaring:

Jan werd gedwongen mee te gaan naar Bergum. Daar nam het gerecht hem een bekentenis af.

Hij wist verder niets. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en zette hij zijn eigen kruismerk. Bergum, 11 februari 1777.

Folkert Wybes noemt twee aankomende personen

Folkert Wybes woont onder Kollumerzwaag Westeinde en is naar zijn beste weten 31 a 32 jaar oud. Hij wordt vastgehouden, ondervraagd en geconfronteerd met de afgelegde verklaringen. Deze ochtend was hij met Jan Alles, Willem Jans en Tjipke Jans op pad gegaan om waterwilgen af te snijden.

Bij de kooi ontmoetten zij een onbekende persoon. Zij vroegen of zij waterwilg mochten afsnijden. Die persoon antwoordde 'Ja'. Zij gingen aan het werk en sneden enige waterwilgen af.

Intussen kwamen twee personen bij hen. Die zeiden dat het hun bos was en dat zij niet wilden toestaan dat zonder hun toestemming waterwilg werd afgesneden. De dorpsrechter van Rijperkerk werd erbij gehaald en zij gingen mee naar Bergum. Daar nam het gerecht van Tietjerksteradeel Folkert een bekentenis af.

Hij verklaarde:

Hij had niet de bedoeling iemand te benadelen. Het ging hem om waterwilg voor het binden van 'Sand Schrobbers'. Hij kon verder niets zeggen. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende hij die met zijn eigen kruismerk. Bergum, 11 februari 1777.

Tjipke Jans wil de schade vergoeden

Tjipke Jans woont bij zijn vader Jan Tjipkes op Kollumerzwaag Westeinde en is in zijn 17e levensjaar. Hij wordt ondervraagd en geconfronteerd met de verklaringen. Deze ochtend was hij met de andere vastgehouden personen op pad gegaan om waterwilgen te zoeken voor het binden van 'Sand Schrobbers'.

Bij de kooi reed een onbekende persoon langs. Zij vroegen of zij er waterwilg mochten afsnijden. Die persoon antwoordde 'Ja'. Zij gingen erheen en sneden wilgen af, die volgens Tjipke weinig waard waren.

Intussen kwamen vier personen bij hen. Zij zeiden dat het hun veld was en wilden het afsnijden niet toestaan. Tjipke ging mee naar Bergum:

Fragment uit de verklaring: met Oogmerk om te accorderen en de Schade die er Zeer Klein Was te Vergoeden

In modern Nederlands: Met de bedoeling een overeenkomst te sluiten en de schade, die volgens hem heel klein was, te vergoeden.

Hij kon verder niets zeggen. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en tekende hij met zijn eigen merk. Bergum, 11 februari 1777.

Willem Jans zegt dat hij met toestemming wilde snijden

Willem Jans woont op Kollumerzwaag Westeinde en is in zijn 16e levensjaar. Hij wordt ondervraagd en geconfronteerd met de verklaringen. Deze ochtend was hij met de andere vastgehouden personen op pad gegaan om waterwilgen te zoeken voor het binden van 'Sand Schrobbers'.

Bij de kooi ontmoetten zij een onbekende persoon. Zij vroegen of zij er waterwilg mochten afsnijden. Hij antwoordde 'Ja'. Zij gingen aan het werk en sneden enige waterwilgen af.

Intussen werden zij volgens Willem overvallen door vier personen. Die zeiden dat het hun bos was en dat zij het afsnijden niet wilden toestaan. De dorpsrechter van Rijperkerk kwam erbij. Zij gingen naar Bergum, waar het gerecht Willem een bekentenis afnam.

Hij verklaarde dat hij niet de bedoeling had gehad iemand te benadelen. Hij had alleen met toestemming van een eigenaar waterwilg willen afsnijden. Hij wist verder niets. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende hij die met zijn eigen kruismerk. Bergum, 11 februari 1777.

12 februari 1777: bevel tot overbrenging naar het Blokhuis

De brief:

Vaste, lieve, bijzondere.

Fragment uit de verklaring: gedemolieerde Blokhuis

Vaste, lieve, bijzondere, uw goede vrienden, de raden van het Hof van Friesland.

Leeuwarden, 12 februari 1777. Op bevel van het Hof. De afgeschreven ondertekening eindigt met het jaartal 1777 en een haal.