Rijperkerk in de 18de eeuwAlle verhalen en verklaringen uit Rijperkerk
In 1756 werd bij de kerk van Rijperkerk gegraven voor de fundering van een nieuwe toren. Bij dat werk kwamen stukken stof en menselijke beenderen uit de grond. Op 18 november werden vier mannen hierover gehoord.
Jacob Sijbes, wonend in Rijperkerk, in zijn 39ste levensjaar, vertelt dat hij de zogenoemde fundering van de nieuwe toren in Rijperkerk heeft uitgegraven. Aan de oostkant van de fundering van de oude toren, binnen de kerk, naar schatting twee stenen onder de grond, vond hij in de aarde enige vodden. Die leken een stukje van een rok te zijn, volgens zijn beste beoordeling van groen of blauw laken. Toen hij de vodden optilde, kwamen ook twee kleine beentjes en een stukje been mee.
het stukje been leek een knieschijf; alles leek van een kind, in elk geval niet van een volwassen mens te zijn geweest. Hij had verder niets gevonden of gezien. Hij meent dat de vodden er niet vele jaren hebben gelegen; naar zijn beoordeling van de beenderen hoogstens ongeveer anderhalf jaar. De beenderen waren al aan het vergaan. Na voorlezing bevestigt en ondertekent hij zijn verklaring in Rijperkerk op 18 november 1756.
Elijsa Ludsert, dorpsrechter in Rijperkerk, in zijn 65ste levensjaar, vertelt dat in juni 1756 bij het graven van de fundering voor de nieuwe toren enige vodden waren gevonden. Hij ging naar de kerk en zag of vond eveneens vodden die op groen of blauw laken leken. Het was een hoeveelheid van ongeveer ruim een vuist. Er waren ook twee kleine beentjes, waarvan gezegd werd dat die bij de vodden waren gevonden. Men beschouwde dit toen niet als een zaak van belang of iets waarbij aan moord moest worden gedacht. Hij sluit en ondertekent de verklaring na voorlezing in Rijperkerk op 18 november 1756.
Hendrik Wijtzes, ongehuwde man in Suameer, in zijn 25ste levensjaar, vertelt dat hij naar zijn beste herinnering in juni 1756 met Jacob Sijbes en anderen had gegraven.
hij groef bij de fundering van de nieuwe toren van Rijperkerk. Aan de oostkant van de fundering van de oude toren, binnen de kerk, ongeveer twee stenen onder de grond en in elk geval niet dieper, nam Jacob Sijbes, die naast hem stond, enkele vrij kleine vodden op. Die leken groen of blauw laken te zijn. Bij het optillen nam Jacob ook twee of drie kleine beentjes mee. Daarna groef Hendrik verder en vond hij een beentje dat hem een kaak van een hoofd leek. Hij kan dat niet met zekerheid zeggen: hij had het toen niet als iets belangrijks beschouwd. Hij meent dat de begraving langer geleden was dan de leeftijd van een nu oud geworden mens, omdat alles vrijwel vergaan was. Hij weet verder niets. Na voorlezing ondertekent hij in Rijperkerk op 18 november 1756.
Adrianus oldkerk, predikant in Rijperkerk, in zijn 55ste levensjaar, vertelt dat in de afgelopen zomer, op een datum die hij niet meer kan bepalen, werd gegraven bij de funderingen van de nieuwe toren en de westgevel van de kerk. Er ontstond een gerucht dat in de uitgegraven fundering een kistje was gevonden, liggend van zuid naar noord. Hij ging erheen en zag aan de westkant van de fundering, vodden die blauw leken.
Adrianus oldkerk vervolgt: zijn vrouw had een stukje van de stof in handen gehad; dat was nog redelijk sterk. Hij had verder alleen de genoemde vodden gezien en weet niets meer over deze zaak. Na voorlezing sluit en ondertekent hij zijn verklaring in Rijperkerk op 18 november 1756, als A. Oudkerk. De grietman en T. Ypeij bekrachtigen de verklaringen op diezelfde dag.
Gerecht van Tietjerksteradeel (in modern Nederlands):
Brief van het gerecht van Tietjerksteradeel aan het Hof, Bergum, 19 november 1756: Ter voldoening aan uw missive van de 16de hebben wij gisteren in Rijperkerk onderzoek gedaan naar het gerucht dat in de uitgegraven fundering van de nieuwe toren een menselijk geraamte met een gedeelte van kleding was gevonden. Wij voegen de door ons afgenomen verklaringen bij. Ook hebben wij de plaats waar de kledingvodden lagen in onze aanwezigheid laten opgraven. Daar vonden wij alleen een beentje en een doodshoofd; dat laatste was vrijwel verteerd en vergaan. Uit het voorgaande is ons gebleken dat daar een lichaam zonder kist begraven kan zijn geweest en dat dit lang geleden gebeurde. Over de verdere gang van zaken kunnen wij geen zekerheid geven.
Wij zenden tegelijk een verklaring van dorpsontvanger Pijtter Gerbunt in Giekerk over de diefstal die hij op de 15de thuis ontdekte. De daders zijn niet gevat. Wij blijven met respect uw gehoorzame dienaren. De brief is ondertekend door H. W. van Altena en T. Ypeij.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Informatieboek 2, IB2-043. Scans 000121–000124. De verklaringen zijn afzonderlijk gevolgd. Leeshiaten, twijfelachtige lezingen en aansluitende ambtelijke stukken staan in het bijgevoegde controlebestand.