1535: vrouwen verdronken bij Hempens
In het voorjaar van 1535 namen wederdopers Oldeklooster bij Bolsward in. Na de herovering werden gevangenen gestraft. Een groep vrouwen werd in april in het Hempensermeer verdronken.
April 1535: vrouwen verdronken in het Hempensermeer
Na de strijd rond Oldeklooster werden tientallen vrouwelijke wederdopers gevangen genomen. In april 1535 werd een groep van hen in het Hempensermeer verdronken. Een bewaard afschrift noemt op 12 april 31 vrouwen.
De uitvoering van de verdrinking
In de latere lokale overlevering werden de vrouwen in zakken genaaid en in het meer geworpen. De bewaarde namenlijst vermeldt alleen dat zij werden verdronken. Of er bij deze terechtstelling zakken zijn gebruikt, is niet vastgesteld. Voor boeien, het aan elkaar vastbinden of tonnen is evenmin bevestiging gevonden.
De bewaarde namen
Van 29 vrouwen is de naam in het afschrift bewaard. Bij een deel staat ook de woonplaats, burgerlijke staat of naam van een familielid.
- Ancke Siourdts dochter
- Janthien Jacbos, huivrouwe van Nes
- Alyt Claes dochter van Franeker
- Atte, Nanne Sybrants dogter, van Schingen
- Marne Frouke huisvrouwe van de Ryp
- Aefke Harmens dogter
- Baucke Joris dochter
- Anske, Lieuwe Hayes dochter, van Collum
- Anna Jans van Tzum
- Anne Luytthie dochter
- Tryn Willems dogter van Ried
- Jutter, weduwe van Jan Eysens
- Wabbe Lysbeth dogter, van Pinghum
- Inthie Claes dogter van Wier
- Jetz Colmers wyf, van Franeker
- Aefke, Harman Thijs dogter van Tzum
- Tryn, Harmen Thys huisvrouw
- Abbe, Lieuwe Haye dochter
- Aefke Harmens dochter
- Barbara Geerst dochter van Sexbierum
- Brecht, Harman Thijs wijf
- Frouw, Harmen Thys dochter
- Tryn Ruerdts dogter, van Collum
- Barbara Dirks, van Wier
- Anne Jackle dochter
- Geerdt Name dochter
- Fedde Binnerts dochter
- Geert Hans dochter
- Rieme Douwe dochter, van Jelsum
Wat weten we over de vrouwen?
Bij een deel staat alleen een naam. Bij anderen staat een plaats of burgerlijke staat. Genoemd worden onder meer:
Woorden als "huisvrouw", "weduwe" en "dochter" zijn voor veel van hen de enige persoonlijke gegevens in deze lijst.
De bezetting van het klooster, de herovering en de berechting staan beschreven bij de vrouwen van Oldeclooster in 1535. Daar staan ook de terugblik van Menno Simons en de verschillen tussen de overgeleverde aantallen en data.
De herinnering in het dorpswapen
In het wapen van Hempens staat een brug boven blauw en zilver golvend water. Het water verwijst naar het vroegere Hempensermeer. De toelichting bij het wapen uit 1994 noemt daarbij de mensen die in 1535 in dit meer vanwege hun geloof werden verdronken. De ossenhoorns boven de brug verwijzen naar de oude naam Oksenaersbrug.
Van meer naar polder
Het Hempensermeer bleef nog ruim twee eeuwen open water. In 1784 begon de aanleg van dijk en ringvaart. In het voorjaar van 1785 was het meer droog. De polder werd verdeeld in regelmatige vakken van zes pondemaat; die structuur is nog in het landschap herkenbaar.
Hempens en Teerns door de eeuwen heen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.