Oostermeer 1782: Nachtelijke inbraak bij Oene Dirkes

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over nachtelijke inbraak bij Oene Dirkes.

Verklaringen en stukken: 1782: Nachtelijke inbraak bij Oene Dirkes

Verklaringen opgenomen voor Sybren Rinsonides, mederechter van Tietjerksteradeel, in deze gecommitteerde, op verzoek van de fiscale substituut-officier van deze grietenij, om te dienen waar dat behoort.

Oene Dirkes, voormalig schuitenvoerder te Oostermeer op de Snakkerburen, is naar zijn beste weten ongeveer 60 jaar oud. Hij is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen nacht lag hij in bed en beschreef hij zichzelf als "vrij wat uit orden". Omstreeks drie uur in de ochtend werd hij gewekt door zijn broers dochter Janke Jurjens. Zij riep:

benje Wakker

In modern Nederlands: Ben je wakker?

Hij zei: "Ja." Vervolgens zei Janke:

daar zijn Menschen in huis, en meer als een

In modern Nederlands: Daar zijn mensen in huis, en meer dan één.

Hij ging uit bed en maakte licht. Hij zag dat de eiken kast openstond en dat het slot los hing. Uit de kast ontbrak ongeveer 550 carolusgulden in muntgeld: veertig gouden dukaten; twee hele en vier halve gouden rijders; ongeveer vijftig carolusgulden aan zesthalven; enige drieguldenstukken en daalders; en het overige in carolusguldens. Ook ontbraken uit de kast vier vlaslinnen lakens zonder letters en vier mannenhemden, waarvan één of meer met O D gemerkt waren. Uit de kamer ontbraken het zilveren oorijzer en een benaaide muts van Jankes dochter.

Oene weet niet wie de daad heeft gepleegd. Na het ontdekken van de vermissing zag hij dat het houten venster aan de oostkant van zijn huis, dat met een haak gesloten was, naast de haak enigszins was afgesneden. Het scheen alsof daar een mes doorheen was gestoken, de haak was opgetild en zo het houten venster was geopend. Vervolgens was een ruit uit het met lood gezette glasraam genomen. Daardoor zou een hand zijn gestoken om het glasraam te openen. Deze beschrijving van de toegang is Oenes gevolgtrekking uit de sporen.

Volgens Oenes gevolgtrekking waren de indringers zo binnengekomen en vervolgens door de voordeur, die openstond, weer vertrokken. Die was de vorige avond goed gesloten geweest. Hij weet verder niets en sluit af na voorlezing te Oostermeer op 10 december 1782. Hij plaatst zijn eigen kruismerk; daar staat "Oene dirks".

Janke Jurjens, echtgenote van Johannes Appeloms, woont bij Oene Dirkes, voormalig schipper te Oostermeer op de Snakkerburen. Zij is naar haar beste weten in haar 26ste levensjaar. Zij is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen nacht werd zij omstreeks drie uur wakker en hoorde enig geschommel in huis. Haar man was niet thuis. Zij riep naar haar oom Oene Dirkes:

In modern Nederlands: Daar is volk in huis.

Zij en haar oom gingen uit bed en maakten licht. De eiken kast in de kamer stond open. Het slot hing aan een spijkertje; zij vonden verder geen schade aan de kast. Uit de kast ontbrak, volgens Oene Dirkes, ongeveer 550 carolusgulden aan gouden en zilveren munt. Ook ontbraken vier vlaslinnen lakens en vier mannenhemden, waarvan één of meer met O D gemerkt waren. Uit de kamer ontbraken haar dochters bonte muts en zilveren oorijzer. De gedetailleerde muntsoorten noemt Janke zelf hier niet.

Zij weet geheel niet wie de diefstal heeft gepleegd. De vorige avond had zij, zoals gewoonlijk, de deuren en vensters goed gesloten. Ze vond het houten venster aan de oostkant open. Dat was met een haak gesloten geweest; naast de haak was enigszins hout uitgesneden. Het scheen alsof daardoor een mes was gestoken om de haak op te tillen en het venster te openen.

Janke zag dat een ruit uit het lood van het glasraam was genomen. Volgens haar gevolgtrekking was daardoor een hand gestoken, het klinkje opgetild en zo toegang tot het huis verkregen. Zij weet verder niets te zeggen. Na voorlezing ondertekent zij te Oostermeer op 10 december 1782. Handtekening: Janke Jurjens.

In de marge staat de opdracht: als de dader of daders worden ontdekt, moeten zij worden aangehouden en met de bekentenis worden overgebracht. Dit is een voorwaardelijke opsporingsopdracht; er staat niet dat dit al is gebeurd. De attestatie noemt de mederechter en de beëdigde secretaris, te Oostermeer op 10 december 1782. Ondertekend: Rinsonides en C. Wilhelmius.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.