Oenkerk 1773: tuinklauwgeweld tegen Johannes Sickes

Andere verhalen en verklaringen uit Oenkerk

Alle verhalen en verklaringen uit Oenkerk

Tuinklauwgeweld tegen Johannes Sickes. 29 april–5 mei 1773.

Anne Noordenbos onderzoekt Johannes op de eerste avond

Anne Noordenbos, meesterchirurgijn te Oudkerk, naar zijn beste weten ongeveer tweeënveertig jaar oud, werd de vorige avond omstreeks vijf uur bij Johannes gevraagd. Hij zag een kleine wond boven op het hoofd en nog een wond bij het voorhoofd. Hij onderzocht en verzorgde Johannes en beoordeelde de wond toen niet als dodelijk.

Hoe Johannes de verwondingen had gekregen, wist Noordenbos niet uit eigen waarneming. Hem was verteld dat Philips hem met een tuinklauw had geslagen. Hij onderzocht Johannes diezelfde avond opnieuw en stelde hem vragen. Hij kon niet zeker zeggen wat Johannes verder sprak, maar had hem wel als bij verstand beoordeeld. Hij tekende op 29 april 1773 in Oudkerk als A. Noordenbos.

Binne Aukes ziet Johannes bloedend op het land

Op de avond van 28 april 1773 zag meesterschoenmaker Binne Aukes achter de woning van Philips Pytters in Oenkerk Johannes Sickes op het pastorieland liggen. Philips zat boven op hem. Binne zag niet dat Philips hem sloeg. Johannes bloedde sterk, stond op en ging naar huis.

Binne was in zijn vijftigste levensjaar. Hij was die avond tussen vijf en zes uur op weg naar zijn winkel bij Bruids Pytters.

Binne zei tegen Philips:

Buurman dit is te bot

In modern Nederlands: Buurman, dit is te bot

Philips hield zijn vuist naar hem. Binne wist niet wat hij daarmee wilde zeggen. In Johannes' huis zag Binne hem bij de haard liggen, nog sterk bloedend en zonder te spreken. Chirurgijn Anne Noordenbos onderzocht en verbond hem. Binne hielp Johannes in bed brengen en hoorde geen woord van hem.

Een getuige ziet de slag met de tuinklauw

Een andere getuige zag dat de schoen van Johannes' zoon in het water lag. Philips werkte op het land met een tuinklauw. Johannes kwam de schoen uit de sloot halen. De getuige zag Philips op hem afgaan en hem met de klauw op het hoofd slaan. Daarna ging Philips boven op Johannes zitten en sloeg hem enkele keren. Johannes bloedde sterk.

Deze getuige wordt in de bron Aam Silas genoemd en was ongeveer eenenveertig jaar. Hij zei tegen Philips dat dit al te stout was; Philips antwoordde weinig. Volgens hem kwam Johannes daarna niet meer overeind. Meteen na de slag hoorde hij Johannes vragen wat hij hem daar met de klauw had geslagen. Op 29 april zette hij zijn merk.

Philips Pytters geeft zijn lezing

Philips Pytters, in zijn drieënvijftigste levensjaar, werd in zijn eigen huis vastgehouden. Hij vertelde dat hij met een tuinklauw aardappelen pootte op het land bij zijn huis. Volgens hem kwam Johannes met een schop naar buiten en sloeg hij daarmee naar hem.

Philips erkende dat hij Johannes met de tuinklauw had geslagen. Volgens hem kwam het hoofdletsel door die slag, maar had hij dit niet met voorbedachten rade gedaan. Hij zei de klauw te hebben weggegooid en zich te hebben verweerd. Hij had Johannes zien opstaan en naar huis gaan.

Philips was meesterbraijer. Zijn zoon en de zoon van Johannes waren op het land aanwezig. Hij ondertekende op 29 april eigenhandig in Oudkerk.

Aaltje Jaspers volgt haar man

Aaltje Jaspers, de vrouw van Johannes, was in haar vierendertigste levensjaar. Hun zoontje kwam rond zes uur thuis en vertelde dat Philips' zoon zijn schoen in de sloot had gegooid. Johannes ging met een schop naar buiten om de schoen te halen. Aaltje volgde hem.

Zij zag Philips, die met de tuinklauw in zijn tuin werkte, scheldend en vloekend op haar man afgaan. Hij sloeg hem hard met de klauw op het hoofd. Daarna viel hij opnieuw aan, ging op Johannes zitten en sloeg en schudde hem. Johannes bloedde sterk en verloor thuis het bewustzijn. Noordenbos verbond hem. Tot haar verklaring op 29 april had Aaltje hem geen woord horen zeggen.

De chirurgijn ziet geleidelijk herstel

Op 3 mei 1773 vertelde Anne Noordenbos dat hij Johannes sinds zijn eerdere verklaring geregeld had bezocht. Zijn toestand verbeterde geleidelijk. Hij kon behoorlijk eten en de wonden stonden goed. Volgens de chirurgijn was hij buiten levensgevaar als er geen complicaties optraden.

Ook die ochtend had Noordenbos Johannes bezocht. Hij ondertekende op 3 mei 1773 in Bergum. Het nadere verhoor volgde op een brief van het Hof van Friesland.

Johannes Sickes kan zelf weer verklaren

Johannes, een meesterwagenmaker van ongeveer dertig jaar, vertelde op 5 mei dat hij op 28 april rond zes uur in zijn werkplaats aan een nieuw schopje werkte. Zijn dochter kwam melden dat Philips' zoon de schoen van zijn zoontje, met een zilveren gesp, in de sloot had gegooid.

Johannes ging naar buiten om de schoen te zoeken. Tegen Philips' kinderen zei hij:

Wat hebbe Jemmen Een alarm

In modern Nederlands: Wat maken jullie een lawaai!

Philips hoorde dat en kwam met de tuinklauw op Johannes af. Hij sloeg hem hard op het hoofd. Johannes wist niet hoe het daarna was gegaan of hoe hij thuis was gekomen.

In de nacht van 29 op 30 april kwam Johannes voor het eerst weer bij bewustzijn. Van de tussentijd wist hij niets. Zijn spraak was geleidelijk teruggekomen. Hij kon weer behoorlijk spreken en het eten begon hem weer te smaken. Ook de pijn van de wonden nam af.

Johannes zei zelf dat hij naar zijn beste weten buiten levensgevaar was. Hij ondertekende op 5 mei in Oenkerk.

Noordenbos bezocht en verbond hem op 4 en 5 mei opnieuw. Op 5 mei kon de chirurgijn met zekerheid zeggen dat Johannes buiten gevaar was.

Noordenbos ondertekende deze nadere verklaring op 5 mei 1773 in Oudkerk.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.