Sijbrandaburen door de eeuwen heen
Sijbrandaburen, in het Fries Sibrandabuorren, ontstond als terpdorp. De oudste dorpskern ligt rond de kerk en het kerkhof. Water en grasland bepaalden eeuwenlang het landschap. De Sibrandabuorster Feart verbond het dorp met de omliggende meren en met de route naar Sneek. Oude registers, boedels, schoolgegevens en later ook kranten brengen een aantal bewoners verrassend dichtbij.
Een oude naam en een klok uit 1540
In een Latijnse tekst uit 1333 komt de naam Zibrandaburghe voor. De huidige kerk is veel jonger, maar de klok uit 1540 bleef bewaard. Zij draagt de naam Bartholomeus en werd gegoten door Geert van Wou en Johan ter Steghe.
Sijbrandaburen in de 16de eeuw
Sijbrandaburen in de 16de eeuw: kerkbezit, inwoners en school
Graanverwerking rond 1550.
1564: inwoners leggen het kerkbezit vast
Sijbrandaburen ontbrak bij de Friese registratie van kerkgoederen in 1543. In 1564 kwam alsnog een uitvoerige opgave. Daarin staan percelen, huren, een klein huis aan het kerkhof en de namen van pastoor Oege Rouckama, dorprechter Douwe Gerbezoon en twee kerkvoogden.
Boerderijen, school en gezinnen
Het dorp bleef in de 17de en 18de eeuw vooral agrarisch. In 1669 werd na de dood van Hessel Reins de boedel beschreven van het gezin op Broersmasate. Tot het bezit hoorde een boerderij met 50 pondematen land. Het stemkohier van 1698 noemt elders in het dorp een bedrijf van 51 pondematen.
Sijbrandaburen in de 18de eeuw
Ook de school is vroeg te volgen. In 1580 wordt Wytse Jansz als schoolmeester genoemd. In de 18de eeuw waren sommige meesters tegelijk boer of dorprechter. Een belastingregister uit 1749 noemt bovendien Nanne Pyters als "praarnschuyver": hij werkte met een praam, een plat vrachtschip dat op de Friese waterwegen werd gebruikt.
Sijbrandaburen in de 17de eeuw: boerderijen, school en kerk
Froukje Willems en de stemmen van haar omgeving
Froukje Willems groeide in de 18de eeuw op op Hesselhuistra sate, een boerderij met 80 pondematen land. Haar ouders stierven kort na elkaar in 1775. Na Froukjes overlijden in 1782 ontstond een erfenisgeschil. Getuigen vertelden daardoor over haar gezondheid, huishouden, bezoekers, kleding en geld. Een bezoeker herinnerde zich zelfs haar woorden dat de huishouding van twee mensen haar "nog te veel opnam, zoo van eeten als drinken".
Sijbrandaburen in de 18de eeuw: Froukje Willems, school en ziekte
Onderwijs rond 1750.
Een dorp aan water en weg
In 1826 voer vanuit Sneek een beurt- of veerschip naar Sijbrandaburen. Later veranderde de bereikbaarheid over land. De ophaalbrug over de vaart dateert uit 1865 en in 1866 kwam een nieuwe puinweg. De huidige kerk werd in 1872 gebouwd.
Sijbrandaburen in de 19de eeuw
Herberg, wedstrijden en dorpsleven
In de 19de eeuw was een herberg meer dan een plek om iets te drinken. In Sijbrandaburen werden bij een kastelein ook verkopingen, aanbestedingen en een harddraverij gehouden. Voor de familie Schoustra is apart onderzocht wie er kastelein was en of de familieherinnering aan een herberg in Balk klopt.
Herberg rond 1800.
Onderzoek naar de kasteleins Schoustra en de lezersvraag over Balk
Sijbrandaburen in de 19de eeuw: vervoer, school, kerkelijk conflict en zuivelfabriek
Een klein dorp dat veranderde
In 1840 telde Sijbrandaburen 155 inwoners. De school groeide in de eerste helft van de eeuw: rond 1820 waren er ongeveer 25 leerlingen en in 1853 ongeveer 40. In 1858 werd een nieuwe school met meesterswoning gebouwd.
De eeuw kende ook spanningen rond het geloof. In 1836 werd de Sijbrandabuurster boer en Sybe Klazes Reen, boer en lid van de raad van Rauwerderhem genoemd bij het optreden tegen Afgescheidenen in de omgeving. In 1888 en 1889 liep een conflict binnen de hervormde gemeente Sijbrandaburen, Terzool en Poppingawier zo hoog op dat een nieuwe Dolerende kerk ontstond.
1891: samen melk verwerken
In 1891 richtten boeren uit Sijbrandaburen en omgeving de coöperatieve zuivelfabriek De Lege Geaen op. Niet iedere veehouder wilde meteen meedoen. Arts W.H. Beekhuis en twee boeren gingen langs de deuren om steun te krijgen. De fabriek kwam aan de Aesgewei, direct naast de vaart.
Wat is nog zichtbaar?
- De terp en het kerkhof rond de kerk.
- De kerk uit 1872 met de klok uit 1540.
- De houten ophaalbrug uit 1865 over de Sibrandabuorster Feart.
- De oude lijnen van Aesgewei, It Lange Ein en de vaart.
- De plek van de voormalige zuivelfabriek aan Aesgewei 2.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.