SuawoudeSuawoude 1797 - Zeilen verdwenen uit watermolens
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1797, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op 25 mei 1797 werden in Bergum drie mannen gehoord over zeilen die tussen 18 en 20 mei uit watermolens onder Suawoude waren verdwenen. Hun verklaringen staan in het informatieboek van het gerecht van Tietjerksteradeel. Meer gebeurtenissen uit deze periode staan op de pagina Suawoude in de 18de eeuw.
Wybren Rinderts: twee wollen zeilen
Wybren Rinderts was huisman, woonde onder Suawoude en was 55 jaar oud. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.
Hij verklaarde dat tussen 18 en 20 mei 1797 uit zijn watermolen onder Suawoude twee wollen zeilen waren verdwenen. Deze zeilen behoorden bij de watermolen.
Wybren kon niet verklaren wie ze had weggenomen. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring en tekende met zijn eigen hand in Bergum op 25 mei 1797: Wybren Rinderts.
Theunis Dirks: vier zeilen en drie gedeelde zeilen
Theunis Dirks, huisman te Suawoude, was 39 jaar oud. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.
Hij verklaarde dat tussen 18 en 20 mei 1797 vier witte zeilen waren verdwenen uit zijn watermolen onder het dorp. Verder waren drie andere witte zeilen verdwenen, waarvan hem een vierde deel toebehoorde.
De eerste vier zeilen behoorden tot zijn eigen watermolen. De drie andere hoorden bij de watermolen die hij samen met Wybren Johannes bezat. Theunis kon niet verklaren wie de zeilen had weggenomen.
Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring en tekende met zijn eigen hand te Bergum op 25 mei 1797: Theunis Dirks.
Wybren Johannes: drie wollen zeilen
Wybren Johannes was veenbaas, woonde onder Suawoude en was volgens het verhoor in zijn 46ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.
Hij verklaarde dat tussen 18 en 20 mei 1797 uit de watermolen die hij samen met Theunis Dirks bezat drie wollen zeilen waren verdwenen. Deze zeilen hoorden bij hun gezamenlijke watermolen. Wybren kon niet verklaren wie ze had weggenomen.
Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring en tekende met zijn eigen hand in Bergum op 25 mei 1797: Wybren Johannes.
Verklaringen bij het gerecht
De verklaringen werden opgenomen door een lid van het gerecht van Tietjerksteradeel, aangewezen als commissaris op verzoek van de provisionele fiscaal. De commissaris en de secretaris tekenden het gezamenlijke protocol. Dit gebeurde tijdens de Bataafse Republiek in Friesland.
Over verdwenen molenzeilen zijn ook verklaringen bewaard uit Oudkerk in 1756 en Bergum in 1801.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Suawoude. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Suawoude en omgeving
Plaatsen en verwante verhalen
Suawoude
Suawoude in de 18de eeuw
Verhalen uit Suawoude
Verklaringen uit Suawoude
Watermolen en molenzeilen in Oudkerk, 1756
Molenzeilen in Bergum, 1801
Bergum in de 18de eeuwDagelijks leven
Afbeeldingen
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-3, dossier IB5-EA-3-D02: verklaringen IB5-EA-3-V02 (Wybren Rinderts), V03 (Theunis Dirks) en V04 (Wybren Johannes), bladen 38-40. Diplomatische transcripties en volledige moderne hertalingen uit de aangeleverde bronbewerking.
Verantwoording
De verklaringen zijn in de derde persoon opgesteld; die vorm is behouden. Het woord "water" is bij de molen van Wybren Rinderts in de oorspronkelijke akte boven de regel toegevoegd. Dat is in de tekst als watermolen weergegeven.
Theunis Dirks noemt de drie zeilen uit de gedeelde molen "witte" zeilen. Wybren Johannes noemt drie "wollen" zeilen. Deze woorden zijn niet gelijkgemaakt. Theunis verklaart dat een vierde aandeel in de drie gedeelde zeilen van hem was. De precieze verdeling van de overige aandelen wordt niet gegeven.
De naam van commissaris Klaas Titterdijk is in de transcriptie niet geheel zeker. De ondertekening van de secretaris is onleesbaar. De verklaringen wijzen geen dader aan; een vonnis ontbreekt. De afbeeldingen tonen algemene water-, boeren- en veenwerkzaamheden en zijn geen afbeeldingen van de genoemde watermolens.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw