Terschelling tussen 1795 en 1813
Op het eiland bleef de haven van West-Terschelling belangrijk voor loodsen, schippers en reizigers. In de dorpen rond Midsland en Hoorn werkten families op het land en met hun vee. Intussen veranderde tussen 1795 en 1813 het bestuur van Nederland ingrijpend.
Franse militairen controleren papieren, algemene illustratie van het tijdvak.
1795: de Bataafse Republiek
Na de omwenteling van 1795 kwam het land onder een nieuw bewind. De oude bestuurstitels en rechtbanken werden in de daaropvolgende jaren steeds verder gewijzigd. Op Terschelling hadden Oost en West sinds 1612 afzonderlijke besturen. Dat was vooral merkbaar doordat zaken uit de verschillende dorpen via andere lokale bestuurders liepen.
Het gemeentearchief bewaart uit de jaren 1795-1806 onder meer bestuurlijke correspondentie en gegevens over belastingen. De beschrijving van deze archiefreeksen noemt de stukken, maar geeft niet zonder meer de woorden of meningen van bewoners weer.
Scheepvaartwater bij West-Terschelling, historische reconstructie.
1799: de Lutine loopt vast
In de nacht van 9 op 10 oktober 1799 strandde het Britse fregat Lutine bij Terschelling. De scheepsramp vond plaats midden in een tijd van oorlog tussen Groot-Brittannië en het door Frankrijk gesteunde Nederlandse bewind. De berging van de kostbare lading bleef daarna langdurig onderwerp van pogingen en verhalen.
1806-1810: een koninkrijk onder Franse invloed
In 1806 werd Lodewijk Napoleon koning van Holland. De overheidsadministratie op het eiland heeft aparte stukken uit deze periode. Het vervoer tussen Harlingen en Terschelling was afhankelijk van wind, getij en de inzet van schippers.
Het lossen van lading bij een kade, algemene illustratie.
1810-1813: deel van het Franse keizerrijk
In 1810 lijfde Napoleon het Koninkrijk Holland bij Frankrijk in. De burgerlijke stand, nieuwe rechtspraak en de vanaf 1811 ingevoerde dienstplicht maakten deel uit van het nieuwe stelsel. Voor Nederlandse zeevarenden golden oorlogstijd en handelsbeperkingen. In de archiefinventaris van Terschelling bestaan afzonderlijke rubrieken voor Franse-tijd-stukken, belastingen en bevolkingsregisters.
Een persoonlijk Terschellinger dagboek waarin een bewoner de komst van Franse militairen, een oproep voor dienstplicht of een smokkeltocht beschrijft, is in deze onderzoeksronde niet aangetroffen. Daarom staat hier geen nagebouwd ik-verslag. De latere eilandgeschiedenis in de 19de eeuw behandelt de ontwikkeling van vervoer, arbeid en de overtocht.
Wat is nog zichtbaar?
- De haven en Brandaris van West-Terschelling.
- De oude dorpskern van Midsland.
- De kerk en oude dorpswegen van Hoorn.
Andere plaatsen en perioden
Dorpen en perioden
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.