Tietjerk 1778: modderige voetsporen en verdwenen horloges

Getuigenverklaringen, afgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel in 1778.

Op een zaterdagmorgen in november 1778 ontdekte een dienstmeid in een huis te Tietjerk modder op de vensterbank en voetafdrukken op de vloer. Uit de ladetafel in de voorkamer waren een gouden oorijzer, twee zilveren horloges met kettingen en signetten en een zilveren eierlepeltje verdwenen.

Sjouwe Pijtters, zijn broer Andrijs Pijtters en de dienstmeid Eelske Heerkes legden op 16 november een verklaring af. De broers beschreven de vermiste voorwerpen. Eelske vertelde bovendien wat zij enkele avonden eerder bij het raam had gehoord.

Sjouwe Pijtters noemt de verdwenen voorwerpen

Sjouwe Pijtters, ruim vijftig jaar oud en mogelijk weduwnaar, vertelde dat het gouden oorijzer van zijn moeder Berber Johannes Snoek verdwenen was. Het droeg de letters B:P. Of er een jaartal op stond, wist hij niet.

Ook miste hij een zilveren horloge met zilveren ketting en signet, mogelijk voorzien van de letters S:P. Daarnaast ontbrak een zilveren horloge van zijn broer Andrijs met ketting en een signet waarop A:P: stond. Er was ook een zilveren eierlepeltje verdwenen. Sjouwe noemde daarvoor de letters B:B:, maar het laatste merkteken is niet duidelijk.

Sjouwe dacht dat iemand de voorafgaande woensdagavond door een schuifvenster was binnengekomen. Hij leidde dit af uit de toestand van het raam. Bij het sluiten van het houten venster en de ontdekking van de schade waren een paar handelingen niet duidelijk vastgelegd. Volgens hem bleek zaterdagochtend dat het venster niet goed vastzat en dat er pannen vanaf waren gehaald.

De vensterbank en de vloer waren volgens zijn verklaring met modderige voetsporen besmeurd.

Hij wist niet wie binnen was geweest. Zijn moeder was oud en zwak en kon niet voor een verklaring reizen. Volgens Sjouwe kende zij de dader evenmin.

De timmerman Andrijs Pijtters

Andrijs Pijtters was meester-timmerman te Tietjerk en in zijn 42ste levensjaar. Hij hoorde op zaterdagmorgen van de dienstmeid dat de vensterbank bemodderd was en dat er voetsporen op de vloer stonden. Hij kwam naar de kamer en zag dit zelf.

In de ladetafel miste hij het gouden oorijzer van zijn moeder, gemerkt B:P. Hij noemde ook het zakhorloge van zijn broer Sjouwe met zilveren ketting en signet, en zijn eigen horloge met ketting en signet waarop A:P: stond. Het zilveren eierlepeltje droeg volgens hem de letters B:P.

Andrijs zei niet te weten wie de goederen had meegenomen. Zijn moeder was volgens hem ongeveer tachtig jaar oud, zwak en niet in staat naar Bergum te reizen. Ook zij wist volgens hem niet wie het had gedaan.

Eelske Heerkes hoorde het schuifraam vallen

Eelske Heerkes, dienstmaagd bij Andrijs en in haar 26ste levensjaar, kwam op zaterdagmorgen zelf de kamer binnen. Zij zag modder op de vensterbank en modderige voetsporen op de vloer. Zij ging naar achteren en waarschuwde Andrijs. Daarna onderzochten zij samen de ladetafel.

Eelske bevestigde de vermissing van het gouden oorijzer van de moeder en de horloges van Sjouwe en Andrijs. Ook miste zij een zilveren lepeltje. Over de letters daarop twijfelde zij: B:C: of B:P.

Zij herinnerde zich een geluid op de woensdagavond vóór de ontdekking. Om ongeveer halfacht had zij het schuifraam van de kamer horen vallen.

Eelske verklaarde niet te weten wie het raam had geopend of wie de voorwerpen had meegenomen. Zij ondertekende haar verklaring met een kruismerk.

De drie verklaringen zijn op 16 november 1778 in Bergum opgeschreven. Sjouwe, Andrijs en Eelske noemden niet steeds dezelfde letters op het eierlepeltje.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.