Verhalen uit Tietjerk in de 18de eeuwTietjerk 1779: de verdwenen zak met 39 bundels vlas
Drie getuigenverklaringen van Bouwe Teunes, Pytter Lieuwes en Gerrijt Andrijs, opgenomen op 15 oktober 1779.
Bouwe Teunes was huisman onder Tietjerk en naar zijn beste weten ongeveer 51 jaar. Op de Oostermeeren Merk, de markt van Oostermeer, had hij op een maandag vlas gekocht. Het vlas was samengebonden in 39 bundels. Hij deed het in een zak met het merk "B:T: 1777".
Bouwe vroeg Gerrijt Andrijs of die de zak op zijn wagen wilde meenemen. Gerrijt stemde daarmee in en zei dat Bouwe het vlas bij het paardentuig in het achterhuis van Gerben Ybes moest brengen. Bouwe deed dat, bond de zak zelf aan het tuig vast en ging weg.
Bouwe Teunes vertelt wat hij daarna hoorde
Pas later hoorde Bouwe van Gerrijt Andrijs dat de zak niet meer op zijn plaats had gelegen. Gerrijt had hem bij het vertrek niet gevonden. Bouwe wist niet wie de zak kon hebben weggenomen.
Bouwe legde zijn verklaring op 15 oktober 1779 af in Bergum. Hij ondertekende die met de naam "bouwe tennes".
Pytter Lieuwes ging mee naar het achterhuis
Pytter Lieuwes, eveneens huisman onder Tietjerk en in zijn 47ste levensjaar, was op de markt aanwezig toen Bouwe Gerrijt vroeg het vlas mee te nemen. Hij hoorde Gerrijt toestemmen en zeggen dat de zak bij Gerben Ybes gebracht moest worden.
Pytter ging met Bouwe mee. Hij zag dat Bouwe de zak met vlas in het achterhuis aan het paardentuig van Gerrijt Andrijs vastbond. Daarna zag hij Bouwe vertrekken. Verder kon Pytter niets zeggen. Hij zette op 15 oktober zijn eigen handmerk onder de verklaring.
Gerrijt Andrijs vond de zak niet
Gerrijt Andrijs woonde in Tietjerk en was naar zijn beste schatting in zijn 26ste levensjaar. Hij bevestigde dat Bouwe Teunes hem op de Oostermeeren Merk had gevraagd een zak vlas mee te nemen. Gerrijt had gezegd dat het vlas bij hun paardentuig in het achterhuis van Gerben Ybes moest worden neergezet.
Bij het vertrek was de zak met vlas nergens meer te vinden. Gerrijt wist niet wat ermee gebeurd was. Hij sloot zijn verklaring op 15 oktober in Bergum af en ondertekende die eigenhandig.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Tietjerk
Andere getuigenverklaringen
Verhalen uit Tietjerk in de 18de eeuw
Tietjerk 1778: verdwenen sieraden en moddersporen
Oostermeer in de 18de eeuw
Tietjerk in de 18de eeuwDagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Bronnen
- Informatieboek van Tietjerksteradeel, toegang 13-38, boek 3, dossier IB3-C13-D04; scans 292-294 en 294c.
- Diplomatische transcripties en moderne Nederlandse teksten uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking C7-C16.
Verantwoording
Dossier met drie afzonderlijke verklaringen. De scans zijn 292, 293 en 294c. Een andere opname van 294 bevat geen vierde verklaring maar een herhaling van Bouwe.
Het werkwoord bij het kopen van het vlas en de daaropvolgende omschrijving zijn gedeeltelijk onleesbaar. Een woord in Pytters beschrijving van de afspraak is eveneens onzeker. De drie mannen noemen geen dader. Het merk B:T: 1777 en de 39 bundels worden alleen door Bouwe genoemd.
De naam staat in de persoonskop als Bouwe Teunes en onder zijn handtekening als bouwe tennes.
Verantwoording bij de verklaringen
- De precieze vlasaanduiding en een deel van de opdracht te Naasten[?] zijn onleesbaar. De drie afzonderlijke verklaringen, het aantal 39, zakmerk en eigen ondertekeningen zijn behouden.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw