West-Terschelling in de 16de eeuw
Voor schepen die het Vlie binnenvoeren was de toren van West-Terschelling een herkenningspunt. Het vaarwater verschilde bij eb en vloed. De navigatie tussen zandbanken vereiste lokale kennis. De kust bood vissers mogelijkheden, maar het eiland bleef ook afhankelijk van de aanvoer van goederen over het water.
Een inventaris van de heerlijkheid Terschelling bevat historische stukken over visserij, jacht en dorpen met aantallen huizen. Dat zijn bestuursstukken, geen door vissers geschreven dagboeken.
Visserij rond 1550, algemene illustratie van een kleine nederzetting.
1593: de toren stort in
De vroegere toren aan de westzijde werd in januari 1593 zwaar getroffen. Er moest een vervangende toren komen die voor de scheepvaart zichtbaar bleef. Bij de bouw stortte de constructie in en kwamen volgens de eilandelijke erfgoedbeschrijving zes werklieden om. Hun namen zijn in die beschrijving niet bewaard.
In 1594 was de nieuwe Brandaris voltooid. De huidige toren is dus geen bouwwerk van na de brand in 1666. Hij stond er al 72 jaar toen de Engelsen het dorp aanvielen.
Timmerwerk rond 1600, algemene illustratie.
Werk en dagelijks leven
Rond West waren visserij, schipperswerk en het onderhoud van scheepsmaterieel belangrijk. Het bestuur regelde onder andere rechten op het strand en de kust. Uit de bewaard gebleven archiefinventaris valt niet af te lezen wat een individuele visser op één dag ving of hoeveel hij verdiende. Daarvoor ontbreken in de geraadpleegde archiefstukken eigen verklaringen.
De andere dorpen waren sterker op landbouw en vee gericht. De hogere gronden boden plaats aan huizen en akkers. Voor de geschiedenis van de buurtdorpen: Midsland in de 16de eeuw.
West-Terschelling en het Wad in een latere voorstelling.
Hoorn op het oostelijke eiland
In Hoorn stonden de Sint-Janskerk, boerderijen en dorpsgrond centraal. De dorpsgeschiedenis liep niet gelijk met die van de havenplaats West-Terschelling.
1569: geweld aan de oostkant van het eiland
Niet alleen schepen op zee werden in de Tachtigjarige Oorlog bedreigd. Op 12 september 1569 voeren geuzen via het Koggediep naar Striep. Daar werden de pastoor en de drost aangevallen en kerk, pastorie en een versterkt huis verbrand. De ontwikkeling van de Brandaris speelde zich aan de westkant van het eiland af.
West vertegenwoordigd in het eilandbestuur
West-Terschelling koos, naast Hoorn, Midsland en Striep, vertegenwoordigers voor de vergadering van vierentwintig. Deze vierentwintig kozen twee burgemeesters en zeven schepenen. De heer liet zijn gezag uitoefenen door een drossaard of rentmeester. Meer over hun taken staat bij de rechtshandhaving op Terschelling, 1399–1615.
Wat is nog zichtbaar?
- De Brandaris, voltooid in 1594.
- De ligging van de oude dorpskern ten opzichte van haven en vaarwater.
Andere dorpen en eeuwen
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.