Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Ocke en Sicke sluiten vrede, Bolsward ingenomen, 1420

Een vrede voor twintig jaar

Na de slag bij de Caese, bij Hindeloopen, werd een overeenkomst en verzoening gesloten tussen heer Ocke te Brueck, Groningen met de Ommelanden en Sicke Syaerda met zijn vrienden. De voorwaarden werden in een vredesbrief vastgelegd.

Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.
Een vergadering over het landsbestuur, rond 1399.

De vredesbrief

Ocke en de geestelijke en wereldlijke gemeenschappen met het Groninger stadsbestuur (in modern Nederlands):

Wij Ocke te Brueck, Aurick en Emden in Oost-Friesland, prelaten, hoofdelingen, rechters en de gezamenlijke gemeenschap van Hunsinge, Fivelgo, Langwold en de Hommerse landen, burgemeesters, raad en gezamenlijke gemeenschap van Groningen, verklaren en getuigen met deze openbare brief dat wij voor ons en onze nakomelingen een vaste, bestendige, trouwe en christelijke vrede hebben gegeven en hierbij geven aan de hierna genoemde eerzame mensen.

Dit zijn:

  • Sicke Syaerda;
  • Wibrant Harmana;
  • Sicke Lyauckama;
  • Pieter Camstra;
  • de kinderen van Taecke Camstra;
  • Alteke Camstra;
  • Douwe Tyessama;
  • Jelmer op Adelen;
  • Sibrant Tyaerda;
  • Wlbeth Waltha;
  • Piecke Elicksma;
  • Wpke in de Beddgaryp;
  • Tyaerd Jongama;
  • Harmen Douwama;
  • Laes Roedmersma;
  • Sya Siuedsma te Deinum;
  • Hommo Oedsma te Boxum;
  • heer Jelle, parochiepriester te Cubaard;
  • Douwe Poppema;
  • Buwe in Jernum;
  • Gaele in Borckwirdt;
  • Hylcke in Jaenum;
  • Casper in de Tyaerich in Schaepundt;
  • Sicke Britsuirdt;
  • Sapke te Sypense;
  • Frederick Wnga;
  • Eelcke Sickinga;
  • Bruer, de zoon van Eede, uit Harlingen;
  • de gezamenlijke gemeenschap van Franekeradeel en hun landzaten;

Deze vrede duurt twintig jaar vanaf de datum van deze brief. De genoemde mensen mogen met behoud van leven en bezit over water en land heen en weer reizen in, door en rondom ons gebied, op de wijze die wij samen hebben afgesproken en hierna beschrijven.

Allereerst zullen wij hen dag en nacht helpen waar wij dat kunnen en mogen. Wij zullen niemand in ons gebied onderdak geven die vanuit of door ons gebied deze landen en mensen schade wil aandoen, voor zover wij dat weten en kunnen voorkomen. Als iemand vanuit ons gebied deze mensen en landen toch hindert of schaadt op de hierboven beschreven wijze, zullen wij dat naar ons vermogen verhinderen en herstellen.

Verder beloven wij op onze eer en trouw deze vrede te bevorderen en stevig en bestendig te bewaren. Wij zullen hem als goede mensen houden, zonder enige vorm van bedrog. Tot bewijs van de waarheid hebben wij Ocke ons zegel en hebben wij burgemeesters en raad ons stadszegel aan deze brief gehangen. Daarmee nemen ook wij prelaten, hoofdelingen, rechters en de gezamenlijke gemeenschap van Hunsinge, Fivelgo, Langwold, Fredewold en de Hommerse landen voorlopig genoegen. Gegeven in het jaar des Heren 1420, op de maandag na Sint-Pieters Banden.

Focke wordt niet genoemd

Uit deze vredesbrief blijkt duidelijk wat ik eerder heb geschreven: Focke Ukena kwam namens Ocke hier in het land, en niet op eigen gezag. Hij wordt in deze vrede immers niet genoemd. De Groningers verbraken deze vrede in 1421 tegenover Sicke, zoals ik hierna zal vertellen.

Een rechtszitting, rond 1450.
Een rechtszitting, rond 1450.

Bolsward en het Haskeconvent

In datzelfde jaar 1420, nadat Focke van Sloten was verdreven, namen de Schieringers op de laatste dag van april Bolsward in. Zij doodden hoofdeling Johan Tzalings en veel anderen. Dat deden zij uit wraak voor Coppen Jaerichs. Johan had hem kort daarvoor gedood. Over deze Coppen is eerder in dit boek uitvoerig verteld. Op 1 mei van hetzelfde jaar werd het Haskeconvent overvallen en verwoest.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Hooien, rond 1450.
Hooien, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een koe melken, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.
Een straat bij nacht, rond 1450.
Boter en kaas maken, rond 1450.
Boter en kaas maken, rond 1450.
Wasgoed wassen, rond 1450.
Wasgoed wassen, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 53-55 (PDF-bladzijden 64-66).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf de hoofdstukkop over Ockes vrede met Sicke op blz. 53 tot de verwoesting van het Haskeconvent op blz. 55. Het hoofdstuk over Lemmer begint op de volgende pagina van deze reeks.
  • De volledige vredesbrief staat in grijs, met alle geadresseerden, hun landzaten, reisvrijheid, hulp, bescherming, schadeherstel, zegels en slotdatum. De termijn is twintig jaar; de datum blijft maandag na Vincula Petri (Sint-Pieters Banden) 1420, zonder nieuwe kalenderomrekening.
  • Fredewoldt wordt in de slotformule wel genoemd en in de aanhef niet; beide lijsten zijn gevolgd zoals gedrukt. Namen als Wlbeth Waltha, Beddgaryp, Tyaerich, Schaepundt en Sypense zijn niet door een onbewezen moderne identificatie vervangen. Bruer Eede zoon is als de persoon Bruer, zoon van Eede, gelezen.
  • Worps redenering uit Fockes ontbreken in de brief is volledig in zijn eigen ik-vorm behouden. De opmerking over de dood van Coppen sluit aan op het eerdere verhaal; er is geen nieuwe datering voor die dood toegevoegd. Bolsward op de laatste dag van april en de aanval op Haske op 1 mei zijn de volgorde en data van de afdruk, ook waar die volgorde vragen kan oproepen.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen, niet beelden van de genoemde gebeurtenis of een bewezen locatie. Hun eigen periode is vermeld. De kaart toont een passend huidig overzicht zonder niet bewezen gebouwlocaties of historische grenzen.

Deze volledige passage is opnieuw naast de afdruk van boek 4 vergeleken, inclusief namen, aantallen, bedragen, voorwaarden, voorbehouden en de oorspronkelijke ik- of wij-vorm. De hierboven genoemde onzekerheden in de afdruk blijven afzonderlijk verantwoord; er zijn geen ontbrekende feiten bij bedacht.