Ballum in de 19de eeuw
Ballum had boeren, molenaars en bakkers. Een huishouden kon werk op het land en in een bakkerij combineren. De vroegere machtszetel van Ameland verdween: de sloten werden niet onderhouden als woning van de heer. Het dorp bleef wel de plek waar land en graan, veehouderij en dorpsbestuur samenkwamen.
Overstroming rond 1850.
Februari 1825
Tijdens de stormvloed drong zout water in huizen en putten. Bewoners weken uit naar hogere delen van hun woning. Douwe Dirks Metz, wiens familie rond het slot land pachtte, verloor ongeveer negentig schapen. Vee, voer en zoet water moesten na de storm opnieuw worden geregeld. Vanaf 1843 werd bij Ballum aan een stenen oever gewerkt; in 1846-1847 volgde in de Ballumer Bocht een stroomgeleidende steendam tegen afslag.
Slot en molen verdwijnen
De toren van het slot was in 1815 al bouwvallig en afgebroken. In 1829 werd het resterende gebouw voor afbraak geveild bij kastelein Sijbrand Obbes Bakker in Nes. De prijs was 1.250 gulden. Een andere dorpsvoorziening verdween enkele jaren later. De standerdmolen met molenaarshuis en stallen werd in 1841 in de herberg van D.P. de Vries verkocht en in 1842 gesloopt. Het kadastrale minuutplan van 1832 laat de plek nog zien.
Overstroming rond 1850.
Een bakker was soms ook boer
Hendrik Arjens Nobel bakte rond 1830 aan de latere Gerrit Kosterweg 9. Zijn vrouw Aukjen Pieters Visser had een dochter uit een eerder gezin; samen kregen zij nog twee kinderen, van wie een dochter twintig dagen oud werd. Pieter Hendriks Nobel werd in sommige akten als landbouwer en in een overlijdensakte uit 1869 als bakker genoemd. Willem Arjens Nobel combineerde eveneens de bakkerij met land. Een beroepsnaam in één akte dekt dus niet altijd al het werk in een gezin.
Overstroming rond 1850.
Wat is nog zichtbaar?
- De plaats van het vroegere slot en de straten rond de oude dorpskern.
- De percelen op de kadastrale kaart van 1832; de standerdmolen zelf is verdwenen.
- De richting naar de Ballumer Bocht, waar in de jaren 1840 aan oeververdediging werd gewerkt.
Ballum: overzicht verbindt de oudere en latere dorpsgeschiedenis.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.