Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergum 1807 - Gestreepte kleding, koud vlees en voetsporen

Jantje Martens, Sjoek Tjibbles en Johannes Tjibbles vertellen over de opengebroken melkkamer en de verdwenen spullen.

Naaiwerk in een woning rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.

Jantje Martens

Jantje Martens, dienstmeid bij Sjoek Tjibbles, huisman onder Bergum, in haar 20ste levensjaar, verklaarde onder ede dat zij op de 25ste omstreeks zes uur 's morgens in de melkkelder kwam. De melk lag daar te koelen. Zij merkte dat er iets mis was en ging meteen naar haar baas achter het huis. Zij vertelde hem wat zij in de melkkelder had gevonden, en ook aan diens broer Johannes Tjibbles, die in de schuur op de dorsvloer was.

Samen gingen zij naar de melkkelder en zagen dat het volgende ontbrak: een zwart schort; een bont gestreepte rok; drie baadjes, een blauw langs de zij, een schaapgrauw en een bont katoenen; ongeveer zeven pond vlees; een koperen emmer; een vaatje met een half vandel meel; een pot met vet; een stuk koesmier; een pan met varkenshutspot; een pan met koud vlees; ongeveer drie pond andere etenswaren; een korte linnen broek; en een paar zwart en wit gespikkelde kousen. De genoemde bont gestreepte rok was haar eigendom. Verder zag zij dat van een venster in de melkkamer één of twee ruiten naar binnen waren getrokken.

De grenen randen waren, en de houten latten die ervoor gespijkerd zaten waren afgebroken. Zij wist niet wie de inbraak en diefstal had gepleegd. Na duidelijke voorlezing en plaatsing van haar handmerk sloot zij haar verklaring te Bergum op 26 februari 1807.

Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Jantje Martens, in tegenwoordigheid van P. M. B.

Braunius.

Bakkerij rond 1800.
Bakkerij rond 1800.

Sjoek Tjibbles

Sjoek Tjibbles, huisman onder Bergum, in zijn 57ste levensjaar, verklaarde onder ede dat zijn dienstmeid Jantje Martens op de 23ste omstreeks zes uur 's morgens achter zijn huis bij hem kwam en vertelde wat zij in de melkkamer had aangetroffen. Hij ging meteen met de meid en zijn broer naar de melkkamer. Zij zagen dat het volgende ontbrak: een zwart schort; een bont gestreepte rok; drie baadjes, een blauw langs de zij, een schaapgrauw en een bont katoenen; ongeveer zeven pond vlees; een koperen emmer; een vaatje met een half vandel meel; een pot met vet; een stuk koesmier; een pan met varkenshutspot; een pan met koud vlees; ongeveer drie pond andere etenswaren; een korte linnen broek; en een paar zwart en wit gespikkelde kousen.

Verder zag hij dat van een venster in de melkkamer de grenen randen stuk waren. Het glas in lood was op twee ruiten na weggenomen en de ervoor gespijkerde houten latten waren afgebroken. Het venster was verder aan de zijkant van het glas opengezet.

Hij wist verder niets en had geen verdenking. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 23 februari 1807. Sijts Tjibbles.

Johannes Tjibbles

Johannes Tjibbles, wonend onder Bergum en als arbeider werkzaam bij zijn broer Sjoek Tjibbles, eveneens huisman onder Bergum, in zijn 41ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij op de 23ste omstreeks zes uur 's morgens bij zijn broer thuis was. De meid kwam op de dorsvloer vertellen wat zij in de melkkamer had aangetroffen. Hij ging er meteen met haar en zijn broer naartoe.

Hij zag dat van een venster de grenen randen en het glas in lood stuk waren. Het glas was op twee ruiten na weggenomen. De houten latten die ervoor waren gespijkerd, waren afgetrokken en weggehaald.

Het venster was verder aan de zijkant van het glas opengezet en verder opengetrokken. Van zijn broer en de meid hoorde hij dat uit de melkkelder het volgende ontbrak: een zwart schort; een bont gestreepte rok; drie baadjes, een blauw langs de zij, een schaapgrauw en een bont katoenen; ongeveer zeven pond vlees; een roodkoperen emmer; een vaatje met een half vandel meel; een pot met vet; een stuk koesmier; een pan met varkenshutspot; een pan met koud vlees; ongeveer drie pond andere etenswaren; een korte linnen broek; en een paar zwart en wit gespikkelde kousen. Vervolgens bekeek hij de voetsporen van twee personen bij de melkkamer.

Hij volgde ze tot aan de algemene weg van Bergum naar Buitenpost. De sporen waren aan de voorkant dieper. De ene persoon had grotere voeten dan de andere.

Hij kon de sporen niet verder volgen, omdat op zaterdag veel mensen over die weg naar Leeuwarden waren gekomen. Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 23 februari 1807.

Johannes Tjibbles.

Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Bergum.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.

Koppen en ambtelijke afsluitingen

Kop informaties - scan 561

Informatien genomen bij mij Jetze van Sminia Drost van het 5de District in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.

Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.

Gezamenlijk protocol melkkamer - scan 564

Aldus gedeponeerd voor ons Commissaris en Secretaris te Bergum den 23 February 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P. M. B. Braunius.

Aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 23 februari 1807. [Handtekeningen:] J. Sminia; P. M. B. Braunius.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-26-D05, scanbladen 561, 562, 563, 564. 3 afzonderlijke verklaringen.

Verantwoording

Jantje is in haar 20ste, Sjoek in zijn 57ste en Johannes vermoedelijk in zijn 41ste levensjaar. De drie goederenlijsten zijn elk volledig behouden, inclusief de rok van Jantje zelf en de roodkoperen emmer bij Johannes. Voedselnamen, een oude meelmaat, braakwoorden en datumcijfers zijn onzeker. Werklezingen 23, 25 en 26 februari verschillen van indexdatum 21 februari; niet gelijkgetrokken. Johannes zag de braak en voetsporen zelf, maar hoorde de goederenlijst van zijn broer en de meid. De verschillende voetgroottes bewijzen geen identiteit.

De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. Onzekere lezingen zijn herkenbaar aangegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.