Chirurgijn 1750.
Gaastmaburen 1807 - Nachtelijk gedruis en een gele loden pijp
Jelke Hayes en Sybren Douma vertellen over geluiden in de nacht, overeind gezette voorwerpen en een verdwenen loden pijp.
Jelke Hayes
Jelke Hayes, boerenknecht bij Sybren Douma, huisman op Gaastmaburen onder Hardegarijp, 40 jaar, verklaarde onder ede dat hij vanochtend 24 februari 1807 tussen zes en zeven uur de achterdeur opende. Vlak ervoor zag hij buiten een sleg, het onderste gedeelte van een sleeptrog. Die had op het erf gelegen en was van zijn baas.
Hij stond op zijn kant overeind. Daarom dacht de getuige dat iemand hem daar had gezet om het venster boven de achterdeur te bereiken. Zijn baas had hem al verteld dat hij 's nachts uit bed was geweest, omdat hij meende lawaai te horen.
Hij had niemand gezien of gehoord. Dat versterkte het vermoeden dat er iets kon zijn gebeurd. De getuige liep rond het huis.
Aan de oostkant van het binhuis stond een varkenstrog overeind. Daarboven ontbrak van de goot een stuk loden pijp, ongeveer vier à vijf voet lang. Aan één uiteinde was die over ongeveer een voet krom gebogen.
De getuige had verder niets gezien of gehoord en geen spoor gevonden. Daarom kon hij niets meer verklaren. Na voorlezing ondertekende hij te Bergum op 24 februari 1807.
Jelke Hayes.
Sybren Douma
Sybren Douma, huisman op Gaastmaburen onder Hardegarijp, in zijn 66ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij afgelopen nacht in bed lag, om kwart voor twaalf wakker werd. Hij meende geluid te hebben gehoord en ging rechtop zitten om goed te luisteren of er buiten iets gebeurde. Niet veel later begon het geluid opnieuw.
Omdat hij dacht iets te horen vallen, sprong hij uit bed en ging naar de keuken. Hij keek door het venster, maar zag of hoorde niemand. 's Morgens vertelde hij dit aan zijn dienstboden. Zijn knecht Jelke Hayes vertelde hem daarna wat hij had gezien bij de achterdeur en rond het huis, zoals in diens verklaring staat.
De getuige ging zelf naar buiten. Hij zag de sleg naast de achterdeur staan en de varkenstrog zoals de knecht had beschreven. Daarboven ontbrak een stuk loden pijp van ongeveer vier à vijf voet, aan één uiteinde krom gebogen en geel geverfd.
Verder wist hij niets. Na voorlezing ondertekende hij te Bergum op 24 februari 1807. S.
B. Douma.
Deze verklaringen staan bij de verhalen uit Hardegarijp.
Sybren Douma op Gaastmaburen, 1783 en 1807
In 1783 wordt Sybren Douma genoemd als huisman op Gaastmaburen en werkgever van de mannen die daar een lichaam vonden. In 1807 verklaart een huisman met dezelfde naam en woonplaats, in zijn 66ste levensjaar. Dat past bij een leeftijd van ongeveer 41 in 1783, maar in de oudere zaak ontbreken zijn leeftijd en partner als controle. Daarom blijft de persoonsidentificatie mogelijk. In 1783 is hij genoemd, niet zelf als getuige gehoord in de gepubliceerde stukken.
Hardegarijp 1783: Een onbekende man gevonden in een sloot
De buurman in boek 5 en boek 6
Durk Jeens noemt de diefstal van een loden pijp bij zijn buurman Sybren Douwma op 24 februari 1807. De laatste zaak uit boek 5 noemt Sybren Douma op Gaastmaburen, eveneens op 24 februari. Naamvariant, datum, voorwerp en expliciete verwijzing ondersteunen deze aansluiting. Dat bewijst geen gemeenschappelijke dader.
Bergum 1807 - Hondengeblaf en bloed bij de verdwenen afvoer
Oproer 1797.
Sybren Douma / Douwma: aansluiting op boek 6
In 1783 wordt Sybren Douma genoemd als huisman op Gaastmaburen en werkgever van de mannen die daar een lichaam vonden. In 1807 verklaart een huisman met dezelfde naam en woonplaats, in zijn 66ste levensjaar. Dat past bij een leeftijd van ongeveer 41 in 1783, maar in de oudere zaak ontbreken zijn leeftijd en partner als controle. Daarom blijft de persoonsidentificatie mogelijk. In 1783 is hij genoemd, niet zelf als getuige gehoord in de gepubliceerde stukken. Boek 6 noemt op 24 februari 1807 Durk Jeens als buurman van Sybren Douwma en verwijst naar diens gestolen loden pijp. Die concrete aansluiting bij de zaak uit boek 5 is sterk; de oudere koppeling uit 1783 blijft mogelijk.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van de streek
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Koppen en ambtelijke afsluitingen
Kop informaties - scan 564
Informatien genomen door mij Jetze van Sminia Drost van het 5de District in dezen Commissaris om te Strekken na behoren.
Verklaringen opgenomen door mij, Jetze van Sminia, drost van het vijfde district, in deze zaak commissaris, om naar behoren te dienen.
Slotprotocol loden pijp - scan 566
Aldus gedeponeerd voor mij Drost als Commissaris den 24 Febr 1807. [Handtekening:] J. Sminia.
Aldus verklaard voor mij, de drost als commissaris, op 24 februari 1807. [Handtekening:] J. Sminia.
Blanco bladzijde - scan 567
[Blanco bladzijde; alleen doorschijnende tekst van de andere zijde, geen zelfstandig geschreven verklaring of protocol.]
[Blanco bladzijde; de doorschijnende tekst van de andere kant is geen nieuwe verklaring of nieuw protocol.]
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd
Bronnen en verantwoording
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-26-D06, scanbladen 564, 565, 566, 567. 2 afzonderlijke verklaringen.
Verantwoording
Jelke noemt 40 jaar, Sybren is in zijn 66ste levensjaar. Kwart voor twaalf is het tijdstip waarop Sybren wakker werd. Het geluid en het idee dat iets viel blijven zijn waarneming en vermoeden. Jelkes gedachte over het beklimmen van een venster is geen gezien binnendringen. Sleg, sleeptrog, varkenstrog, vier à vijf voet lengte, ongeveer een voet kromming en gele verf zijn behouden. Alleen de drost tekent het slotprotocol.
De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. Onzekere lezingen zijn herkenbaar aangegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden. Vierkante haken duiden transcriptieaantekeningen en leesonzekerheden aan. In de moderne tekst zijn afbrekingen tussen scanbladen aangesloten. Er is niets toegevoegd aan de waarnemingen, uitspraken of meningen van de getuigen. Een eindvonnis is hier niet aanwezig.