Hardegarijp 1783: Een onbekende man gevonden in een sloot

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over een onbekende man gevonden in een sloot.

Verklaringen en stukken: 1783: Een onbekende man gevonden in een sloot

Inlichtingen afgenomen voor Sybren Rinsonides, mederechter van Tietjerksteradeel en in deze zaak commissaris, op verzoek van de fiscaal als ambtenaar van rechtswege van de grietenij, voor het daarvoor bestemde gebruik.

Jan Bouwes, arbeider in Bergum en ongeveer dertig jaar oud, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat hij gisteren na de middag met de twee knechten van Sybren Douma op diens land onder Gaastmaburen gras stond te maaien. Zij roken opnieuw de stank die zij ook de dag ervoor hadden geroken en besloten verder te onderzoeken wat daarvan de oorzaak kon zijn. Zij vonden een plek met neergetrapt gras en stukken van een sterke zeisensteel. Niet ver daarvandaan lag een kromgebogen of kromgeslagen zeis met haar eraan dat menselijk haar leek te zijn. Iets verderop in de sloot vonden zij eerst een hoed en daarna een dood lichaam, gekleed als een man. Naar zijn kleding leek het om een vreemdeling of een hannekemaaier te gaan. Het lichaam was bij de hals geheel vergaan. De kleur van de kleding was vrijwel niet meer te herkennen. De afgrijselijke stank schrikte Jan en zijn makkers af om alles nauwkeurig te onderzoeken. Wel zagen zij bij de dode een draagzak, een tondeldoos en de strijkstok van de zeis liggen. Volgens zijn beste schatting lag het lichaam ongeveer vijfentwintig passen ten zuiden van de Zomerweg in de sloot. Zij hebben Sybren Douma onmiddellijk van de vondst op de hoogte gesteld. Jan weet verder niets hierover, besluit na voorlezing en ondertekent eigenhandig. Opgemaakt in Bergum, 7 augustus 1783. Jan Bouwes.

Elke Melles, knecht bij Sybren Douma, huisman op Gaastmaburen, is in zijn tweeëntwintigste levensjaar. Hij is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat hij gisteren met de andere knecht van Sybren Douma en de arbeider Jan Bouwes gras maaide op Douma's perceel onder Gaastmaburen. Zij roken opnieuw de sterke stank die zij de dag ervoor ook hadden geroken en onderzochten vervolgens wat het kon zijn. Zij vonden een plek met neergetrapt gras. Daarin lagen verschillende stukken van een sterke zeisensteel. Niet ver daarvandaan lag een kromgebogen zeis waaraan haar zat dat menselijk haar leek. Vervolgens zagen zij in de sloot een hoed en een dood lichaam dat als een man gekleed was. Naar hun gedachte was het een vreemdeling of hannekemaaier. De kleding leek blauw te zijn geweest en was vrijwel niet meer te herkennen. Elke meende dat er aan de voeten witgrijze kousen zaten. Bij het lichaam lagen een draagzak, een strijkstok van een zeis en een tondeldoosje. Verder zei hij dat zij het genoemde lichaam in de sloot ongeveer, of ruim, vijfentwintig passen ten zuiden van de Zomerweg hadden gevonden. Vanwege de verschrikkelijke stank bij de dode hadden zij het lichaam niet onderzocht. Zij hadden hun broodheer van de gebeurtenis op de hoogte gesteld. Elke weet verder niets, besluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent eigenhandig. Opgemaakt in Bergum, 7 augustus 1783. Elke Melles.

Andries Feddriks, knecht bij Sybren Douma, huisman op Gaastmaburen, is in zijn twintigste levensjaar. Hij is opgeroepen en ondervraagd. Hij verklaart dat hij gisteren tegen de avond met de andere knecht van Sybren Douma en de arbeider Jan Bouwes op Douma's land onder Gaastmaburen gras maaide. Zij roken opnieuw de sterke stank die zij de dag ervoor ook hadden geroken en besloten de oorzaak te onderzoeken. Zij vonden een hele plek met neergetrapt gras. Daar lag een sterke zeisensteel, in kleine stukjes gebroken. Aan de slootkant vonden zij een kromgebogen zeis met haar eraan dat menselijk haar leek. Verder vonden zij in de sloot een hoed en een dood lichaam dat als een man gekleed was en dat naar zijn kleding een vreemdeling of een hannekemaaier leek te zijn. De kleding, die blauw leek, was helemaal versleten. De dode droeg witgrijze kousen aan de voeten. Bij hem lagen een draagzak, een strijkstok en een tondeldoosje. Andries zegt verder dat zij het lichaam in de sloot ongeveer, of ruim, vijfentwintig passen ten zuiden van de Zomerweg hadden gevonden. Door de verschrikkelijke stank hadden zij niets aan het lichaam of van zijn bezittingen onderzocht. Zij hadden hun broodheer over het voorval ingelicht. Verder weet hij niets. Hij besluit zijn verklaring na voorlezing en tekent met zijn handmerk. Opgemaakt in Bergum, 7 augustus 1783. Bij het kruis staat dat het Andries Feddriks' eigenhandig geplaatste merk is.

Nanning Winius, meester chirurgijn in Bergum, in zijn zevenenveertigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat hij deze ochtend op bevel van de heer grietman Sminia naar het dode lichaam is gegaan dat in de sloot van Sybren Douma's land onder Gaastmaburen lag. Hij zag dat het hoofd al van de romp was gescheiden. Een deel van de schedel was niet meer door de bedekkende weefsels bedekt. Verder zag hij alleen de handen onbedekt; die waren grotendeels verrot. Hij kan op geen enkele manier vaststellen hoe lang het lichaam al dood was en weet verder niets daarover.

Na voorlezing besluit hij zijn verklaring en ondertekent eigenhandig. Opgemaakt in Bergum, 7 augustus 1783. Handtekening: N Winius.

De verklaringen zijn afgelegd voor de mederechter en secretaris. Opgemaakt in Bergum, 7 augustus 1783. Handtekeningen: Rinsonides en J Sminia.

Verklaring van de dorpsrechter Dirk Pijtters; de afkorting in het opschrift is niet volledig leesbaar.

Dirk Pijtters, dorpsrechter in Hardegarijp, naar zijn beste weten zevenenveertig jaar oud, verschijnt, legt een eed af en wordt ondervraagd. Hij verklaart dat het dode lichaam dat was gevonden in de sloot bij het land van Sijbren Douma onder Gaastmaburen, vandaag op bevel van het gerecht van Tietjerksteradeel in zijn aanwezigheid in een kist is gelegd. Bij het inpakken bleek het lichaam vrijwel geheel vergaan. Het moest in stukken en brokken in de kist worden gelegd. Daarna werd de kist gesloten en naar het kerkhof van Hardegarijp vervoerd om daar te worden begraven.

Hij heeft in het rechthuis de bij de overledene gevonden spullen afgeleverd: de zeis, de in stukken gebroken zeisensteel, waaraan een 'Stuk bloed' zat, de strijkstok, de hoed, het tondeldoosje en de draag- of knapzak. De zak werd in aanwezigheid van het gerecht geopend en onderzocht. Daarin zaten een hemd zonder letters, een muts, twee paar oude kousen, een hamer zonder steel, een 'hotte'., wat touw, een 'Zand hoorn'., een stuk beschimmeld roggebrood, een stukje beschimmelde kaas, een tonnetje met een kleine hoeveelheid boter en een beetje gerookt spek. Er werd geen enkele penning aan geld en verder niets in de zak gevonden.

Verder weet Dirk niets. Hij besluit na voorlezing en ondertekent eigenhandig. Bergum, 7 augustus 1783. Dirk Pijtters.

De verklaring is aldus afgelegd. voor de mederechter en beëdigde klerk. Bergum, 7 augustus 1783. Handtekeningen: Rinsonides en C Wil helmij.

Aan de geadresseerden, met de formele aanhef 'Veste Lieve Bezondere'.

Sybren Douma op Gaastmaburen, 1783 en 1807

In 1783 wordt Sybren Douma genoemd als huisman op Gaastmaburen en werkgever van de mannen die daar een lichaam vonden. In 1807 verklaart een huisman met dezelfde naam en woonplaats, in zijn 66ste levensjaar. Dat past bij een leeftijd van ongeveer 41 in 1783, maar in de oudere zaak ontbreken zijn leeftijd en partner als controle. Daarom blijft de persoonsidentificatie mogelijk. In 1783 is hij genoemd, niet zelf als getuige gehoord in de gepubliceerde stukken.

Gaastmaburen 1807 - Nachtelijk gedruis en een gele loden pijp

Woning 1800.

Sybren Douma / Douwma: aansluiting op boek 6

In 1783 wordt Sybren Douma genoemd als huisman op Gaastmaburen en werkgever van de mannen die daar een lichaam vonden. In 1807 verklaart een huisman met dezelfde naam en woonplaats, in zijn 66ste levensjaar. Dat past bij een leeftijd van ongeveer 41 in 1783, maar in de oudere zaak ontbreken zijn leeftijd en partner als controle. Daarom blijft de persoonsidentificatie mogelijk. In 1783 is hij genoemd, niet zelf als getuige gehoord in de gepubliceerde stukken. Boek 6 noemt op 24 februari 1807 Durk Jeens als buurman van Sybren Douwma en verwijst naar diens gestolen loden pijp. Die concrete aansluiting bij de zaak uit boek 5 is sterk; de oudere koppeling uit 1783 blijft mogelijk.

Gaastmaburen 1807 - Nachtelijk gedruis en een gele loden pijp

Bergum 1807 - Hondengeblaf en bloed bij de verdwenen afvoer

Andere zaken op dezelfde locatie

Hardegarijp 1808 - Goud, zilver en boeken uit het huis van Reitsma - Toenentoen

Bergum 1766: Dirk Douwes raakt gewond | geschiedenis | Toenentoen.nl

Bergum: Herberg Het Zwartkruis

Bergum 1795: Geldvermissing en ondervraging bij Het Zwartkruis | Toenentoen.nl

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.