Eernewoude 1786: Het zilveren horloge in Eernewoude

Alle verhalen en verklaringen uit Eernewoude

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over het zilveren horloge in Eernewoude.

Verklaringen en stukken: 1786: Het zilveren horloge in Eernewoude

Deze inlichtingen zijn opgenomen voor Focke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris, op ambtshalve verzoek van de fiscaal.

Ybeltje Sijtters, vrouw van Jan Oebles in Eernewoude, in haar zesenveertigste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij verklaarde dat zij al enige tijd op de goederen van Douwe Sijtes in Eernewoude lette en zijn huis kende. Douwe verblijft veel in Leeuwarden en is gisteren opnieuw daarheen gegaan.

Douwes huis staat direct naast dat van de dorprechter Roelof Sijtters. Als Douwe wegging, zette hij het oostelijke houten luik van zijn huis van buiten op de wervel, de draaibare sluiting. Uit het raam daarachter ontbrak een ruit. Daarvoor werd een plankje gezet, tegen een steen aan. Toen Douwe de laatste keer vertrok, had hij de wervel niet op dat houten luik gezet.

Naar haar beste herinnering kwam Ybeltje op de 9de van deze maand bij Douwes huis. Zij zag het plankje dat voor de gebroken ruit had gestaan buiten het huis liggen, terwijl het houten luik op de wervel stond. Omdat dat haar verdacht voorkwam, vertelde zij het aan Jitse Johannes, die op dat moment bij haar was. Hij riep Roelof Sijtters. Toen zij bijeen waren, openden zij het luik en zagen dat het glazen raam binnen op de vloer lag.

Jitse Johannes ging door de raamopening Douwes huis binnen en opende de deur van binnenuit. Ybeltje en de dorprechter gingen vervolgens ook naar binnen. Zij merkten dat Douwes horloge, dat aan het bedstuit - de betimmering van de bedstede - had gehangen, ontbrak. Verder vonden zij alles in huis in orde. Daarna sloten zij de deuren weer en lieten Douwe Sijtes weten wat zij hadden ontdekt. Enkele dagen later kwam Douwe Sijtes uit Leeuwarden in Eernewoude aan. Hij verklaarde toen dat hij het horloge bij zijn vertrek thuis had achtergelaten, opgehangen. Ybeltje wist niet waar het horloge was gebleven. Zij voegde eraan toe dat Douwe zijn huis al enige tijd leeg laat staan en veel in Leeuwarden verblijft. Zij wist niet welke zaken hij daar te doen heeft. Meer kon zij daarover niet zeggen. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende die in Bergum op 22 november 1786. Handtekening: Yebeltte Sijtters.

Roelof Sijtters, dorprechter en Ondv:r in Eernewoude, ruim zesenzestig jaar oud, verscheen, werd beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat Douwes huis direct ten westen van zijn eigen huis staat. Douwes huis is vaak leeg, omdat Douwe al enige tijd in Leeuwarden verblijft.

Als Douwe wegging, zette hij doorgaans het oostelijke houten luik van zijn huis van buiten op de wervel. Roelof wist dat er een ruit ontbrak uit het glazen raam bij dat luik. Daarvoor zetten zij gewoonlijk een plankje met een steen ertegen. Naar zijn beste herinnering riep Ybeltje Sijtters, de vrouw van Jan Oebles, hem op de 9de of 10de van deze maand. Zij lette op Douwe Sijtes en kende zijn huis.

Roelof, Jitse Johannes en Ybeltje waren samen en vonden het plankje dat voor de ruit had gestaan buiten het huis. Zij openden het houten luik en zagen dat het glazen raam daarachter binnen op de vloer lag. Jitse Johannes klom toen door de raamopening naar binnen, ging het huis in en opende de deuren. Daarna gingen zij samen het huis binnen en merkten dat Douwes horloge niet aan de betimmering van de bedstede hing, waar hij het gewoonlijk hing. Bij hun onderzoek vonden zij verder alles in huis in orde. Zij sloten de deuren en brachten Douwe op de hoogte.

Enkele dagen later kwam Douwe naar Eernewoude en verklaarde dat hij bij zijn vertrek het horloge aan het bedstuit had laten hangen en het nu miste. Hij wist niet waar het was gebleven.

Roelof vertelde verder dat hij gisterenmorgen, voordat hij naar Bergum ging, tegen Douwe had gezegd dat hij naar Bergum reed om het gerecht over het voorval in te lichten. Hij wilde Douwe meenemen. Douwe antwoordde dat hij dat onnodig vond. Nadat Roelof het gerecht had ingelicht, kreeg hij opdracht Douwe op te roepen om vandaag in Bergum te verschijnen en een getuigenverklaring af te leggen. Bij Roelofs terugkomst was Douwe echter alweer vertrokken.

Roelof wist niet waar Douwe veelal in Leeuwarden verbleef; naar zijn vermoeden was dat in het gasthuis of burgerweeshuis. Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 22 november 1786.

Jitse Johannes, meestertimmerman en veenbaas in Eernewoude, vijfenzestig jaar oud, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat Douwe Sijtes sinds enige tijd vaak in Leeuwarden verblijft en zijn huis, direct ten westen van het huis van dorprechter Roelof Sijtters, leeg laat staan. Als hij weggaat, zet hij van buiten de wervel op het oostelijke houten luik. Uit het raam daarachter ontbreekt een ruit. Daarvoor hebben zij doorgaans een plankje met een steen ertegen.

Naar Jitses beste herinnering stond Ybeltje Sijtters, vrouw van Jan Oebles, op de 9de of 10de van deze maand voor Douwes huis. Zij lette op Douwe en kende zijn huis. Jitse was daar toevallig ook. Ybeltje wees hem erop dat het plankje bij het raam buiten de deur lag en spoorde hem aan te proberen in het huis te komen. Jitse wees dat af en riep meteen dorprechter Roelof Sijtters.

Toen Roelof bij hen kwam, openden zij het houten luik en vonden het glazen raam binnen op de vloer. Daarna klom Jitse door de raamopening naar binnen en opende de deuren. Zij gingen alle drie tegelijk het huis binnen. Het horloge van Douwe hing niet aan het bedstuit, waar hij het gewoonlijk hing. Verder vonden zij alles in orde. Zij gingen weer naar buiten en trokken de deuren dicht. Daarna informeerden zij Douwe.

Douwe kwam enkele dagen later in Eernewoude en zei toen dat hij het horloge bij zijn vertrek aan het bedstuit had laten hangen en niet wist waar het was gebleven. Ook Jitse wist niet waar het horloge nu was. Hij wist verder niets over het voorval. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 22 november 1786 als J. Johannes.

Douwe Sijtes, veenbaas in Eernewoude, in zijn negenenzestigste levensjaar, kwam vandaag uit Leeuwarden hierheen en verscheen nadat de voorgaande inlichtingen waren opgenomen. Hij werd beëdigd en ondervraagd en verklaarde naar waarheid: Douwe had in Leeuwarden een vracht baggelaar, een soort turf, liggen die hij daar verkocht. Om die aan de kopers uit te lossen, was hij op de 5de van deze maand naar Leeuwarden gegaan. Bij zijn vertrek had hij zijn zilveren horloge, waaraan een zilveren sleuteltje zat, aan het bedstuit laten hangen.

Zoals gewoonlijk had hij het oostelijke houten luik van zijn huis van buiten op de wervel gezet. Voor de ontbrekende ruit in het glazen raam had hij een plankje met een steen gezet. Naar zijn beste herinnering liet de visser hem tegen het einde van diezelfde week weten dat er iets met zijn huis was gebeurd. Daarna ging Douwe naar zijn huis in Eernewoude, direct naast dat van dorprechter Roelof Sijtters.

Toen hij binnenkwam, vond hij het glazen raam op de vloer en alles verder in orde, behalve het eerder genoemde horloge. Dat ontbrak bij het bedstuit, waar hij het bij vertrek had laten hangen. Hij wist niet waar het was gebleven en was geheel onkundig van wie het hem had ontvreemd. Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 22 november 1786.

De inlichtingen zijn afgelegd voor de mederechter en de beëdigde klerk in Bergum op 22 november 1786, met ondertekeningen F. Ypeij en C. Wilhelmij. De marginale beschikking bepaalt dat, als de dader of daders worden ontdekt, zij met de van hen af te nemen bekentenis moeten worden toegezonden.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.