EestrumEestrum 1797 - Twee geslachte schapen bij het Wijdgat
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1797, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op 27 september 1797 legden twee boeren uit Eestrum afzonderlijk een verklaring af over een schaap dat op hun land bij het Wijdgat was geslacht. Beide aangiften gingen over de nacht van 23 op 24 september. Johannes Lodema, lid van het gerecht van Tietjerksteradeel, hoorde hen als commissaris op verzoek van de provisionele fiscaal.
De verklaring van Douwe Bruigts
Douwe Bruigts was huisman in Eestrum en bevond zich volgens de akte in zijn 28ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.
Hij verklaarde dat in de voorgaande nacht van zaterdag op zondag, van 23 op 24 september 1797, in het land bij het Wijdgat één van zijn schapen was geslacht. Het vlees was weggedragen. De huid was op het land blijven liggen, met de kop er nog in.
Douwe had die huid zelf op het land gevonden. Hij had de dader of daders tot het moment van zijn verklaring niet kunnen ontdekken.
Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn depositie af en ondertekende deze eigenhandig te Bergum op 27 september 1797 als "Douwe Bruigts".
Bij drie verdwenen schapen in Eestrum in 1788 is een andere aangifte over schapen bewaard. Dat betreft een afzonderlijke gebeurtenis.
De verklaring van Pieter Annes
Pieter Annes, eveneens boer in Eestrum, bevond zich volgens de akte in zijn 64ste levensjaar. Ook hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.
Hij verklaarde dat in de nacht tussen 23 en 24 september 1797 op het land bij het Wijdgat een schaap was geslacht dat aan hem toebehoorde. Ook van dit schaap was het vlees weggehaald. De huid was op het land blijven liggen, met de kop er nog in. Pieter had dit daar zelf zo gevonden.
Pieter wist niet wie dit had gedaan. Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring af en zette er eigenhandig zijn naam onder. De handtekening luidt "pietter annes". Ook deze verklaring is te Bergum op 27 september 1797 opgemaakt.
Het gezamenlijke protocol werd bevestigd door commissaris Johannes Lodema en de secretaris. De naam bij de tweede handtekening is niet te lezen.
Ook in Oostermeer werden in 1785 de vellen van geslachte schapen gevonden. De processen-verbaal uit Eestrum vallen in de periode van de Bataafse Republiek in Friesland.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Eestrum. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Eestrum en omgeving
Eestrum en verwante gebeurtenissen
Eestrum
Eestrum in de 18de eeuw
Verhalen uit Eestrum
De verdwenen schapen van 1788
Drie schapen gedood bij Suameer, 1794
Geslachte schapen bij Oostermeer, 1785Dagelijks leven
Afbeeldingen
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-3, dossier IB5-EA-3-D05, verklaringen IB5-EA-3-V07 en V08, bladen 43-45. Verhoren opgenomen te Bergum op 27 september 1797 door Johannes Lodema als commissaris. Diplomatische transcripties en volledige moderne Nederlandse hertalingen uit de aangeleverde bronbewerking.
Verantwoording
Beide akten zijn in de derde persoon opgeschreven. Dit is gehandhaafd. Beide mannen verklaarden over een eigen schaap, op land bij het Wijdgat, in dezelfde nacht. Geen van beiden zegt de slachting te hebben gezien. Zij vonden ieder de huid met de kop erin. Dat zij dezelfde dader vermoedden of dat het één en hetzelfde schaap zou zijn, staat niet in de verklaringen.
De oorspronkelijke schrijfwijze bij de eerste getuige luidt "Douwe Bruigts"; bij Pieter is de naam in de kop minder duidelijk en luidt de handtekening "pietter annes". De akten geven respectievelijk het 28ste en het 64ste levensjaar, wat niet gelijk is aan 28 en 64 voltooide jaren. Het uittreksel van Pieter Nieuwland noemt Douwe Brugts, 27, en Pieter Annes, 63. Dit verschil is niet stilzwijgend gladgestreken.
In Pieters verklaring staat een doorgestreept, onleesbaar fragment na de datum. Het biedt geen zeker aanvullend feit. De naam van de secretaris onder het gezamenlijke protocol is niet leesbaar. Er is geen verdachte of vonnis vermeld. De historische illustraties tonen niet de schapendiefstallen bij het Wijdgat.