Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergumermeer 1809 - Drie fuikstokken in het Zandergat

Wytze Jans vist drie stokken op. Visser Rommert Bouwes beschrijft en herkent ze.

Een kamer in een stadswoning rond 1800.
Een kamer in een stadswoning rond 1800.

Wytze Jans

Wytze Jans, schuitschipper die in zijn schip woont en nu bij de dam te Bergum ligt, is naar beste weten 30 jaar. Hij verscheen, werd beëdigd en ondervraagd. Op 3 mei rond acht uur voer hij vanaf Eestrum over het Bergumermeer. In het Zandergat zag hij drie fuikstokken drijven en viste die op.

Aan één stok zat nog een stuk van de fuik dat van de stokken afgescheurd leek. Bij de dam te Bergum vroeg hij visser Rommert Bouwes, die daar woont, of de drie fuikstokken die hij in het Zandergat bij het meer had gevonden, van hem waren. Rommert beschreef de drie stokken: een geschilde kapperen stok, een elzen stok met de bast eraan en een eind van een kloet met een klauw eraan.

Wytze zei dat zij precies zo waren. Rommert herkende ze als van zijn fuik afgescheurde stokken. Wytze weet niet wie het misdrijf pleegde en heeft daarover niemand vernomen. Hij noemt alleen een schipper die hem op het Kleine Meer voorbijzeilde. Hij weet wel dat het schip van Wybe Sijgers is, bijgenaamd Wybe Pot, uit Rottevalle.

Hij sloot na voorlezing met zijn eigen kruismerk te Bergum op 3 mei 1809, gewaarmerkt door P.W.G. Bruining.

Illustratieve historische reconstructie.
Een burgerwoning rond 1800.

Rommert Bouwes

Rommert Bouwes, visser bij de dam te Bergum, verscheen, werd beëdigd en ondervraagd. Op 3 mei omstreeks acht uur riep schuitschipper Wytze Jans, die langs zijn huis voer, hem toe dat hij drie fuikstokken in het Zandergat had gevonden. Rommert beschreef een kapperen stok, een elzen stok met bast en een eind kloet met klauw.

Zulke stokken hoorden bij zijn fuik in de mond van het Kleine Meer. Wytze antwoordde dat het precies die stokken waren en dat aan één een afgescheurd stuk fuik zat. Rommert bekeek de stokken vervolgens, herkende ze en nam ze mee naar huis. Hij weet niet wie zijn fuik ontvreemd heeft.

Diezelfde ochtend rond zes uur was Minze Durks, bijgenaamd Minze Polle, uit Rottevalle bij hem gekomen en had gevraagd of hij een eind stok voor hem had. Rommert had geen stok. Minze vertrok met zijn schuitschip en met zijn twee zoons naar het meer. Hij voerde een schuit van Wybe Sijgers, bijgenaamd Wybe Pot, eveneens uit Rottevalle.

Rommert sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 3 mei 1809: Rommert Bouwes.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Eestrum.

Minze Durks, Minze Polle, en zijn twee zoons in 1809

De fuikzaak noemt Minze Durks, bijgenaamd Minze Polle, schipper uit Rottevalle, die met zijn twee zoons voer. Het verhoor van maart noemt dezelfde naam, bijnaam en woonplaats, met zoons Durk en Jan. De scheepseigenaar uit de fuikzaak heet Wybe Sijgers, bijgenaamd Wybe Pot; deze wordt niet gelijkgesteld aan de Syger Pot uit het eerdere verhoor. Een vermelding bij het meer bewijst geen daderschap van de fuikdiefstal.

Witveen 1809 - Een bijenkorf, een kluitschip en een bodem met was

Witveen 1809 - Een bijenkorf, een kluitschip en een bodem met was

Trekschuit 1800.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Seizoenarbeid rond 1800.
Seizoenarbeid rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Koken in een huishouden rond 1800.
Koken in een huishouden rond 1800.
Dagelijks leven in een dorp rond 1800.
Dagelijks leven in een dorp rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bergum en omgeving

Bataafse en Franse tijd

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen opgenomen door Jetze van Sminia, baljuw van het vijfde district in Friesland, als commissaris.

Afgelegd voor de commissaris en secretaris te Bergum op 3 mei 1809. Sminia; P.W.G. Bruining.

Verklaringen opgenomen door Gerrijt G. Reitsma, lid van het gerecht bij de baljuw van het vijfde district in Friesland, als commissaris.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D057. Datering: 3 mei1809. Scanbladen 198, 199, 200, 201.

Verantwoording

Enkele woorden en omschrijvingen zijn niet volledig leesbaar. Waar mogelijk is de voorlopige lezing gebruikt; ontbrekende bijzonderheden konden niet volledig worden weergegeven.

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.