Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Garijp 1798 - Geld en zilveren hemdrokknopen gestolen bij Binne Roels

Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1798, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.

In de nacht van 26 op 27 mei 1798 verdwenen geld en zilveren knopen van Binne Roels, een oude boer uit Garijp. Hij beschreef wat uit zijn kast was weggenomen en welk geld hij in zijn broekzak bewaarde. De verklaring werd op 27 mei in Bergum opgenomen.

Geld rond 1770.
Geld rond 1770.

De verklaring van Binne Roels, 27 mei 1798

Binne Roels was huisman te Garijp en volgens de akte in zijn 92ste levensjaar. Hij was opgeroepen, ondervraagd en beëdigd. Gosse Hinnes, lid van de raad van de gemeente Tietjerksteradeel, nam de verklaring op in aanwezigheid van de secretaris, op verzoek van de provinciale fiscaal.

Binne verklaarde dat in de nacht tussen 26 en 27 mei 1798 de volgende goederen en bedragen verdwenen:

  • Een zak met geld uit zijn kast, ter waarde van ongeveer honderd carolusgulden. Hij kon de waarde niet precies opgeven.
  • Twee regels zilveren hemdrokknopen, bevestigd aan twee hemdrokken die eveneens in de kast lagen.
  • Enig zakgeld dat hij in zijn broekzak had.

Over het geld in de broekzak noemde Binne geen bedrag. Hij kon ook niet zeggen wie de dader of daders waren.

Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.

Voorlezing en ondertekening

Nadat de verklaring duidelijk was voorgelezen, zette Binne Roels zijn eigen handtekening onder het verslag. De akte werd opgemaakt te Bergum op 27 mei 1798. Daaronder bevestigde raadslid Gosse Hinnes de aflegging in aanwezigheid van de secretaris.

De hemdrokken zelf worden in de aangifte genoemd als kleding die in de kast lag; het zijn de twee rijen zilveren knopen die als gestolen zijn vermeld. In Bergum werd in 1797 ook aangifte gedaan van verdwenen gouden knoopjes. De geschiedenis van Garijp in de 18de eeuw bevat andere gebeurtenissen uit Binne Roels' woonplaats.

Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Garijp. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Garijp en omgeving

Garijp en nabije plaatsen

Dagelijks leven en tijd

Afbeeldingen

Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Mannenkleding rond 1800.
Mannenkleding rond 1800.
Geld rond 1770.
Geld rond 1770.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

    Bronnen

    Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-4, dossier IB5-EA-4-D02, verklaring IB5-EA-4-V04 (Binne Roels), bronbladen 54-55; opgenomen voor Gosse Hinnes, Bergum, 27 mei 1798. Diplomatische transcriptie en volledige moderne Nederlandse hertaling in de aangeleverde bronbewerking.

    Voor de toelichting bij het kledingstuk hemdrok: Zuiderzeemuseum, Hemdrok (collectieobject); Ottema-Kingma Stichting / Fries Museum, Zilveren knoop.

    Verantwoording

    De diplomatische transcriptie leest "Hondert" met enige onzekerheid; daarom staat "ongeveer honderd" en geen exact bedrag. Binne zei zelf dat hij de waarde niet met juistheid kon opgeven. De aanduiding "92ste levensjaar" is geen verklaring dat zijn 92ste verjaardag al was geweest. Het woord vlak vóór "uit de kast" lijkt "haar", maar is onzeker en is niet als persoonsgegeven overgenomen.

    De akte noemt uitdrukkelijk "twee regels silveren hemdroks knopen", verbonden aan twee hemdrokken in de kast. Er is geen reden de knopen te beperken tot twee losse exemplaren of te stellen dat beide hemdrokken zijn weggenomen. Voor het geld in de broekzak staat geen bedrag. De handtekening van Binne is leesbaar; die van een tweede functionaris niet. Er is geen dader of vonnis in deze stukken vermeld. De afbeeldingen tonen niet zijn huis, geld of kleding.

    Verantwoording

    • Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.