GarijpGarijp 1799 - De gouden zonhoedshaken en de meid Aafke Benjamins
Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1799, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Johannes Eelkes Boonstra, huisman onder Garijp, verklaarde op 24 juli 1799 dat een paar gouden zonhoedshaken was verdwenen. Hij vertelde ook wat zijn dienstmeid Aafke Benjamins hem over haar eigen zilveren haken had gezegd en dat zij daarna zijn huis had verlaten.
Verklaring van Johannes Eelkes Boonstra, 24 juli 1799
Johannes Boonstra was 27 jaar oud, boer onder Garijp. Hij was opgeroepen, verhoord en beëdigd. De verklaring werd opgenomen door Gosse Hinnes, lid van de raad van Tietjerksteradeel, op verzoek van de procureur-fiscaal.
Johannes verklaarde dat hem was gebleken dat op zaterdag 20 juli een paar gouden zonhoedshaken was gestolen. Op 23 juli werden de gouden haken teruggevonden.
Zijn meid Aafke Benjamins zei dat zij ook haar zilveren zonhoedshaken miste. Johannes spoorde haar aan daarvan eveneens aangifte te doen bij het gerecht.
Volgens Johannes deed Aafke dat niet. In de nacht van 23 op 24 juli verliet zij zijn huis. Johannes noemt geen bewezen dader.
Na voorlezing ondertekende Johannes als "Johannes Eelkes Boonstra". Opgemaakt op 24 juli 1799, bevestigd door Gosse Hinnes en een secretaris.
De verklaring bevat alleen het relaas van Johannes Boonstra. Haar melding over de zilveren zonhoedshaken komt dus uitsluitend via Johannes. Eerder werd in Garijp aangifte gedaan van verdwenen zilveren knopen.
Dit verhaal staat ook in het verklaringen uit Garijp. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Garijp en omgeving
Garijp en nabije plaatsen
Dagelijks leven en tijd
Boerenleven rond 1800
Wonen op het platteland
Kleding rond 1800
Misdaad en straf
De Bataafse Republiek in FrieslandAfbeeldingen
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-5, IB5-EA-5-D01, verklaring V01 (Johannes E: Boonstra), bronbladen 72-73, opgenomen op 24 juli 1799 voor Gosse Hinnes. Diplomatische transcripties en moderne Nederlandse hertalingen in de aangeleverde bronbewerking.
Verantwoording
De vindplaats van de gouden haken is onzeker gelezen als "onder stro". De plaats is niet nader ingevuld; een weggelaten passage bij het vertrek is niet aangevuld.
De naam Aafke Benjamins is als toevoeging in de transcriptie vermeld. De mededeling over zilveren haken van Aafke is alleen bij Johannes Boonstra vastgelegd; Aafke is niet apart verhoord in deze scans.
Het werkwoord over het verlaten van het huis is niet leesbaar. Johannes verklaart wel dat Aafke de nacht van 23 op 24 juli vertrok, maar de akte bewijst niet dat zij de gouden haken had gestolen.
De naam van de getuige verschijnt in de kop afgekort Johannes E: Boonstra en in de handtekening als Johannes Eelkes Boonstra. De tweede ambtelijke handtekening is niet ontcijferd.
De afgebeelde historische voorstellingen tonen niet de betrokken personen of hun woningen. Geen uitspraak uit dit dossier aangetroffen.
Verantwoording
- Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.