Minnertsga in de 16de eeuw
In 1505 kreeg de kerktoren het jaartal dat nog altijd aan de bouw herinnert. Rond de hoge kerkterp stonden huizen, schuren en erven. Verder weg lagen Hermana, Fernia en Folpma, omgeven door akkers, greiden en sloten. Wie naar Franeker of Sexbierum ging, liep of reed over kleiwegen die in natte maanden zwaar werden.
1552: 73 inschrijvingen
Op 3 februari 1552 liet het Friese landsbestuur vastleggen welke wapens de dorpen konden leveren. Voor Minnertsga noteerde de schrijver 73 personen of huishoudens. De lijst begint bij Wincent Hermana, Hessel Hermana, Wibrant Hermana en Atte Fernija. Zij moesten de duurste uitrusting hebben: harnas, ring- of stalen kraag, helm, lang wapen en degen. Marten toe Folpta had eveneens een harnas en wapens, maar bij zijn stalen kraag schreef de controleur dat hij die niet bezat.
Bakkerij rond 1550.
Een boer met wapens zoals dorpshuishoudens die moesten leveren, omstreeks 1570. Dagelijks leven.
Wat iemand werkelijk bezat
De Latijnse aantekeningen habet en non habet betekenen ‘heeft’ en ‘heeft niet’. Daardoor is zichtbaar waar de voorschriften botsten met de werkelijkheid. Wopcko Ferckz moest harnas, halsbescherming, speer, degen en helm bezitten, maar halsbescherming en helm ontbraken. Minne Gerbenz had een roer, een vroeg handvuurwapen. Juffrou Popck moest een ringkraag en helm leveren, maar had beide niet; haar hellebaard en degen stonden wel genoteerd.
“Engel Sipckes weduue, abest: sp., d.; pauper”
Vrij vertaald: de weduwe van Engel Sipckes was afwezig en arm; toch stonden een speer en degen bij haar huishouden genoteerd.
Ook Jan Rueloffs’ weduwe was afwezig en arm. Fonger Latzez en Romcke Hesselz waren ziek. De plicht hoorde dus niet alleen bij een man die zelf kon vechten: ook een weduwe of een ziek huishouden bleef in de dorpsopgave staan.
Ambachtslieden tussen de boeren
De laatste regels noemen beroepen. Rommert was schroer, kleermaker. Aucke was snijder, eveneens kleermaker, en bezat een roer in plaats van de voorgeschreven speer. Albert was smid, Eelcke dekker en Jan schoenmaker. De smid leverde en herstelde gereedschap, beslag en metalen onderdelen; de dekker werkte aan rieten daken; kleermakers en schoenmakers hielden kleding en schoeisel bruikbaar.
Smederij rond 1550.
Een kleine smederij aan huis in een Fries dorp, omstreeks 1550. Dagelijks leven.
“Aucke snijder: sp. (habet roer), d.”
Vrij vertaald: kleermaker Aucke moest een speer en degen hebben, maar bij de controle bleek dat hij in plaats van de speer een vuurwapen bezat.
Kerk vóór en na de Reformatie
Aan het begin van de eeuw was de dorpskerk katholiek en aan Sint-Maarten gewijd. Priester, altaren, beelden, kaarsen en de mis bepaalden het interieur. Na 1580 werd de gereformeerde eredienst officieel. De preek kreeg een centrale plaats en veel katholieke voorwerpen verdwenen. Dopen, huwelijken en begrafenissen bleven inwoners naar dezelfde terp brengen.
Kerk rond 1550.
Een katholieke mis vóór de invoering van de gereformeerde eredienst, omstreeks 1550. Dagelijks leven.
Werken op de klei
Graan werd gezaaid, gemaaid, gebonden, gedorst en gewand voordat het naar de molen kon. Koeien leverden melk voor boter en kaas. Rond het erf repareerden bewoners wielen, hekken en daken; sloten moesten open blijven. Water kwam uit een put of regenbak. Een misoogst, ziekte of gestorven kostwinner kon een huishouden snel in armoede brengen, precies zoals de korte opmerkingen bij de weduwen in 1552 laten zien.
Wat is nog zichtbaar?
- De toren van de Meinardskerk met het jaartal 1505 en delen van het 16de-eeuwse kerkgebouw.
- De dorpsterp en het kerkhof, vanwaar de ligging van de oude dorpskern goed zichtbaar is.
- Het open kleilandschap waar de landerijen van Hermana, Fernia en Folpma lagen.
Musea en bezoekerspunten
- De Meinardskerk in Minnertsga.
- Museum Martena in Franeker, gevestigd in een 16de-eeuws stadskasteel.
- Het Fries Museum in Leeuwarden, met voorwerpen en verhalen uit de Friese geschiedenis.
- Tresoar in Leeuwarden, waar archieven van Barradeel en kerkelijke instellingen worden bewaard.
- Stichting Minnertsga Vroeger, met onderzoek naar verdwenen states, boerderijen en grafstenen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.