Minnertsga in de 18de eeuw
Rond 1700 bestond Minnertsga uit de kerkterp, huizen langs de uitgaande wegen en grote en kleine boerenbedrijven in het omliggende land. De kerkklok en het seizoen deelden de tijd in. In de winter waren wegen nat en zwaar; in zomer en oogsttijd begonnen werkdagen vroeg. Voor markten, recht en scholing waren Franeker en Harlingen belangrijk.
Reizen over weg en water in vroeger tijden
De meester speelde ook het orgel
Claas Willems uit Drachten kwam eind 1705 als schoolmeester en organist. Hij trouwde in 1706 met Antje Jans; hun zonen Hotze, Willem, Jan en Hillebrand werden in Minnertsga gedoopt. In 1720 vertrok het gezin naar Dronrijp. Jelle Corvinus volgde en trouwde in 1726 met Geertje Jans. De doop van hun zoon Jelle in 1731 staat in het kerkboek.
Vanaf 1739 gaf Olphert Upkes Kiestra uit Beers les en bespeelde het orgel. Na zijn dood volgde zijn zoon Ebbing Olpherts Kiestra. Johannes Dirks Nieuhof kwam in 1759 uit Midlum. Zo brachten de meesters hun gezinnen, familierelaties en muzikale vaardigheden van dorp naar dorp.
Onderwijs rond 1750.
Lezen en schrijven op een lei in een Friese school, omstreeks 1750. Dagelijks leven.
Pieter Hoogterp: meester, organist en dorpsrechter
Op 12 februari 1777 werd Pieter Bartels Hoogterp nog aangeduid als de beroepen schoolmeester van Minnertsga die in Hallum woonde. Daarna vervulde hij in het dorp drie functies: hij onderwees kinderen, speelde tijdens de kerkdienst en was dorpsrechter. Als dorpsrechter behandelde hij geen zware misdrijven; hij hield toezicht op plaatselijke orde, maakte bekendmakingen, hielp bestuurlijke opdrachten uitvoeren en legde kleinere kwesties vast. Hoogterp bleef tot 1798. Later was hij gemeenteontvanger van Barradeel.
“beroepene schoolmr. te Minnertsga, dog thans te Hallum woonachtig”
Vrij vertaald: Pieter Hoogterp was al voor de school in Minnertsga gekozen, maar woonde op dat moment nog in Hallum.
Claas Jacobsz naar de Oost
Niet iedereen bleef op de Friese klei. Claas Jacobsz uit ‘Minderscha’ trad bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie in dienst als busschieter op het schip Duifje. Op 6 mei 1741 vertrok het schip vanaf Texel met bestemming Batavia. Een busschieter werkte met het scheepsgeschut, maar draaide ook mee in wachten, zeilen en onderhoud. Het scheepsregister vermeldt dat Claas op 15 augustus 1741 overleed, na 101 dagen in dienst. Hij bereikte de Kaap dus niet.
Scheepsbouw rond 1780.
Een houten zeilschip op de werf, omstreeks 1780. Dagelijks leven.
Het Duifje bereikte de Kaap op 14 september, vertrok daar op 7 oktober en kwam op 4 januari 1742 in Batavia aan. De reis ging dus over zee naar de Kaap en vandaar nog bijna drie maanden verder naar Azië, maar Claas maakte alleen het eerste deel mee. Het register vermeldt niet waaraan hij stierf.
Hijltje Vellinga doet belijdenis
Op 14 november 1794 werd Hijltje Tjeerds Vellinga na haar geloofsbelijdenis aangenomen als lidmaat. De kerkenraad schreef dit kort voor de viering van het avondmaal in het register:
“Tegens ’t houden van ’s Heeren H. Avondmaal is dez 14 November na voortgaande Belijdenis tot Lidmaat der gemeente aangenomen”
Vrij vertaald: na haar belijdenis werd Hijltje vlak vóór het avondmaal als volwaardig lid van de gemeente ingeschreven.
Boerenwerk en huishouding
Op boerderijen werden koeien gemolken en boter en kaas gemaakt. Graanbouw vroeg ploegen, zaaien, wieden, maaien en dorsen. Kinderen hielpen bij vee, erf en huishouden. Een arbeidersgezin kon in een klein huis met bedsteden en een haard wonen; water kwam uit put of regenbak en turf was de voornaamste brandstof.
Hooioogst rond 1790.
Boeren en arbeiders tijdens de hooioogst, omstreeks 1790. Dagelijks leven.
Wat is nog zichtbaar?
- De Meinardskerk, waar schoolmeesters het orgel bespeelden en lidmaten werden ingeschreven.
- Het kerkhof met 18de-eeuwse grafstenen en familieopschriften.
- De oude wegen door het kleigebied naar Franeker, Tzummarum en het Bildt.
- Het 18de-eeuwse woonhuis aan de Meinardswei 36 en de hekpijlers bij Groot Lemmema.
Musea en bezoekerspunten
- De Meinardskerk en het kerkhof in Minnertsga.
- Tresoar in Leeuwarden, met doop-, trouw-, lidmaten- en bestuursregisters.
- Het Nationaal Archief in Den Haag, met VOC-opvarendenregisters en scheepsgegevens.
- Stichting Minnertsga Vroeger, met onderzoek naar bewoners, huizen en boerderijen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.