Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1783: Wasgoed verdwenen en een vreemde doek gevonden

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over wasgoed verdwenen en een vreemde doek gevonden.

Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.
Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.

Verklaringen en stukken: 1783: Wasgoed verdwenen en een vreemde doek gevonden

Inlichtingen afgenomen voor Sybren Rinsonides, van Tietjerksteradeel en in deze zaak , op verzoek van de als ambtenaar van rechtswege, voor het daarvoor bestemde gebruik.

Pijtter Jans, in Oostermeer en ruim vijftig jaar oud, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat zijn meid Johanna Jurjens afgelopen maandagochtend wasgoed had uitgespreid om te bleken op de achter zijn huis. Het ging om één van zijn hemden, dat volgens hem met de letters P: J: was gemerkt, twee hemden van zijn zoontjes, één gemerkt I: P: en het andere R: P:, twee grove bedlakens, een van zijn vrouw Grietje Willems, nog zo'n muts van zijn meid en een blauwe doek van de meid.

Diezelfde middag werd tussen twee en drie uur ontdekt dat de goederen van de bleek waren verdwenen. Pijtter weet niet wie ze had weggenomen. In de tuin van zijn moeder, een klein stukje van de bleek af, werd een roodbonte doek gevonden die niet van hem of zijn gezin was. Die heeft hij vandaag aan het gerecht overhandigd.

Hij zegt tenslotte dat zijn vrouw Grietje Willems op dit moment 'niet al te wel met het hoofd' is en daarom niet goed in staat is naar behoren een verklaring naar waarheid af te leggen. Daarom kan hij de letters op het gestolen goed niet met volledige zekerheid opgeven. Verder weet hij niets. Hij besluit zijn verklaring na voorlezing en ondertekent eigenhandig. Bergum, 15 oktober 1783. Pijtter Jans.

Slacht rond 1770.
Slacht rond 1770.

Johanna Jurjens, dienstmeid bij Pijtter Jans in Oostermeer, is naar haar beste weten in haar eenentwintigste of tweeëntwintigste levensjaar. Zij is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij verklaart dat zij afgelopen maandagochtend op de bleek achter Pijtter Jans' huis wasgoed had uitgespreid om te bleken: een hemd van haar broodheer, gemerkt P: J:, twee hemden van zijn zoontjes, één gemerkt I: P: en het andere R: P:, twee grove bedlakens, een tipmuts van pijtter jans' vrouw, gemerkt G: W:, eenzelfde muts van haarzelf en een vrijwel nieuwe blauwe doek die ook van haar was.

Diezelfde middag ontdekten zij tussen twee en drie uur dat alle goederen van de bleek verdwenen waren. Zij weet helemaal niet wie ze heeft gestolen. Niet ver van de bleek werd toen in de tuin van Pijtter Jans' moeder een roodbonte doek gevonden. Die is vandaag aan het gerecht overhandigd. Hij was niet van Pijtter Jans of iemand uit zijn huis.

Johanna zegt tenslotte dat Grietje Willems, de vrouw van pijtter jans, op het moment 'niet al te wel bij haar zinnen' is en daarom volgens haar niet in staat is naar behoren naar waarheid over het voorval te verklaren. Verder weet Johanna niets. Zij besluit na voorlezing en tekent met haar gebruikelijke merk. Bergum, 15 oktober 1783. Bij het kruis staat dat dit het eigenhandig geplaatste merk van Johanna Jurjens is.

De verklaringen zijn afgelegd voor de mederechter en secretaris. Bergum, 15 oktober 1783. Handtekeningen: Rinsonides en J Sminia. In de marge staat: als hiervoor.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
huisman
In deze stukken doorgaans een boer of landbouwer.
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
rescriptie
Schriftelijk antwoord of bevel van een gerecht.
bleek
Grasveld of plaats waar wasgoed werd gedroogd en gebleekt.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Oostermeer

Dagelijks leven

Wasdag rond 1770.
Wasdag rond 1770.
Wasdag rond 1790.
Wasdag rond 1790.
Naaiwerk bij een olielamp in een woonvertrek.
Naaiwerk bij een olielamp in een woonvertrek.
Vissers bij Oostermeer rond 1790.
Vissers bij Oostermeer rond 1790.
Handwerk rond 1750.
Handwerk rond 1750.

Bron: IB4-D022

Informatieboek 4, bladen 59, 60, 61.

Datering in de bron: Afgelopen maandag, 's middags tussen 2 en 3 uur vermist; verklaringen/ 15 oktober 1783.

Namen en woorden met [?] zijn onzeker gelezen. ... geeft een onderbreking of een niet betrouwbaar leesbare passage aan.

Twee verklaringen en attestatie met ‘Rescriptie als Voren’; afgesloten. Grietje wordt door beide getuigen als op dat moment niet in staat tot getuigen beschreven; eigen verklaring ontbreekt, geen diagnose gesteld.

Verantwoording bij de verklaringen

  • De verwijzing naar het gerecht is boven de regel toegevoegd ter vervanging van onleesbare doorgestreepte tekst
  • 'aldus' verwijst naar de afsluiting op de volgende scan.
  • Linksboven staat een beschadigd of doorgehaald kort woord dat niet betrouwbaar leesbaar is.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw