Rijperkerk 1780: de westkamer van Ate Klases en Hiltje Doejes opengebroken

Aangifte van Ate Klases en verklaring van Hiltje Doejes, opgenomen op 24 november 1780.

Op 22 november 1780 merkte het gezin van Ate Klases en Hiltje Doejes in Rijperkerk dat in de westelijke kamer was ingebroken. Hun jongste dochter zag dat het buitenluik openstond.

Het slot van een Hollandse kast was afgebroken. De kastdeuren hingen open en in de kamer lagen goederen verspreid over de vloer. Bij het raam waren sporen van het binnendringen te zien.

Hiltje Doejes ziet de kamer overhoop liggen

Hiltje Doejes, de echtgenote van Ate Klases, was in haar 44ste levensjaar. Volgens haar verklaring vertelde het jongste meisje haar op 22 november rond één uur in de middag dat het buitenluik van de westkamer openstond.

Hiltje schrok daarvan. Zij wist zeker dat alle ramen en luiken van die kamer de avond daarvoor van binnen en van buiten goed waren gesloten. Zij ging onmiddellijk naar de kamer.

Met moeite kreeg zij de kamerdeur open. De deur leek van binnen te zijn vastgezet met een ijzeren voorwerp. In de kamer lagen goederen over de vloer. De deur van de Hollandse kast hing los; het afgebroken slot hing nog bij een spijkertje.

Ate Klases wordt van het land gehaald

Ate Klases was huisman en in zijn 44ste levensjaar. Zijn jongste dochter riep hem die woensdag van het land naar binnen. Zijn vrouw vertelde dat er uit de westelijke kamer en de kast geld en goederen waren verdwenen.

Ate zag het afgebroken kastslot aan een spijker hangen. Volgens de opgave van Hiltje was er meer dan honderdvijftig carolusgulden aan geld gestolen. De genoemde muntstukken waren:

• twee zilveren dukatons
• zes drieguldenstukken
• tachtig carolusgulden
• enige daalders
• schellingen, seshalven en dubbeltjes

De kast en de kamer waren volgens de aangifte ook voorwerpen en kleding kwijtgeraakt. Ate noemde:

• een gouden kroontje met twee strengen fijne koralen

Er staan daarnaast nog een paar zwarte voorwerpen en een tweede paar, waarvan de namen niet betrouwbaar zijn gelezen.

• een paar moffen met een gouden knop
• twee paar zondagse lakens, gemerkt P:A en T:A
• een oude, kopblauwe lakense hemdrok met kleine platte zilveren knopen
• twee stukken gebleekt doek, één met de lengte 28 en een tweede van ongeveer twintig
• ongeveer twaalf el ongemaakt hemdlinnen
• een grijsachtig saaien vrouwenschort
• twee witte baatjes, waarvan er één benaaid was
• een bont zijden doek en drie roodbonte doeken
• een wit en een bont onderstuk
• drie ongemaakte witte stukken
• een blauwe linnen schortdoek en twee hoeden
• enkele andere kledingstukken

Een raam omhooggeschoven met een stokje eronder

Ate verklaarde dat de schuiframen en de buitenluiken de vorige avond gesloten waren. Toen hij thuiskwam, zag hij bij twee luiken sporen van pogingen ze van buiten te openen. Het luik aan de gevel was met een werktuig opengebroken.

Het schuifraam stond helemaal omhoog. Er was een stokje onder gezet om het raam open te houden. De middelste ruit was uitgebroken; glasscherven waren in stukjes teruggevonden.

In de verklaring staat ook dat op de ochtend van de 22ste omstreeks vier uur gestommel was gehoord, dat men toen aan de koestal had toegeschreven.

Ate dacht dat de dief of dieven in de nacht van 21 op 22 november via het raam waren gekomen en weer vertrokken. Hij wist niet wie dat had gedaan. Op 24 november 1780 zette hij zijn handtekening onder de verklaring.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.