Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Rijperkerk 1806 - Onbekenden bij de pastorie van dominee Mebius

Getuigenverklaring uit 1806, vastgelegd door het gerecht van Tietjerksteradeel.

Geluid rond de pastorie

Jacobus Engelsma Mebius was predikant van de gereformeerde gemeente van Rijperkerk en Hardegarijp. Hij woonde in de pastorie in Rijperkerk en was in zijn achtenvijftigste levensjaar.

Een kerkdienst rond 1800.
Een kerkdienst rond 1800.

In de nacht van 4 op 5 maart 1806 hoorde hij rond middernacht geluiden bij zijn huis. Aanvankelijk dacht hij dat het door de tocht kon komen. Hij stapte uit bed en keek naar het keukenvenster. Daar zag hij een man die zich bukte.

Een witte muts bij de achterdeur

Mebius liep vervolgens naar de achterdeur. Toen hij daar zelf wat geluid maakte, zag hij iemand aan de deur voorbijgaan. Die persoon droeg iets wits op het hoofd, naar de beschrijving van Mebius een witte muts. Ook deze voorbijganger leek hem een man.

De voorbijganger zei iets toen hij langs de deur liep. Mebius kon niet vertellen wie hij had gezien. Hij wist ook niet langs welke weg de persoon daarna vertrok.

De afgesneden stukken lood

Een zoon van Mebius ging naar buiten. Hij zag bij het huis stukken lood liggen die ergens van waren afgesneden. Hij raapte ze op en bracht ze naar binnen.

Een kerkinterieur rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1800.

De volgende ochtend merkte Mebius dat er lood ontbrak uit de goot aan de westkant van zijn keuken. Hij liet timmerman Johannes komen. Deze vertelde dat het lood in die goot niet in losse stukken was aangebracht. Er was dus lood uit de oorspronkelijke gootbedekking verdwenen.

Mebius verklaarde op 5 maart in Bergum wat hij in de nacht zelf had gehoord en gezien, wat zijn zoon had gevonden en wat de timmerman hem had verteld. Hij ondertekende met J.E. Mebius.

In Hardegarijp vertelde Sijtse Wijtses dat hij diezelfde nacht geluid bij zijn huis had gehoord. Bij zijn regenwaterbak bleek eveneens lood verdwenen.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.

Kaart van Rijperkerk en omgeving

Verklaringen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Naaiwerk in een woning rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1797.
Een kerkinterieur rond 1790.
Een kerkinterieur rond 1790.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen en verantwoording

    Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-21-D03, scans 442, 443. 1 verklaring(en).

    • Informatieboek 5, EA-21-D03, scans 442-443. Verklaring Jacobus Engelsma Mebius, 5 maart 1806.
    • Het precieze tijdstip rond middernacht, de vorm van de witte muts, de woorden van de voorbijganger, de voornaam van de zoon en de achternaam van timmerman Johannes zijn deels moeilijk leesbaar.
    • Een oudere index vermeldt 1803, maar het oorspronkelijke verhoor sluit af met 5 maart 1806. De datum 1806 is daarom voor deze pagina gevolgd.
    • Mebius zag mannen bij het huis; hij zag geen meenemen en kon hun identiteit of vluchtrichting niet vaststellen.
    • In hetzelfde tijdsbestek meldde Sijtse Wijtses uit Hardegarijp ook verdwenen lood (EA-21-D04). De verklaringen wijzen geen gezamenlijke dader aan.