Garijp 1804 - Een verdwenen scheepsfokGetuigenverklaringen uit 24 december 1805, vastgelegd door het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op 24 december 1805 kwam Pijtter Pijtters van der Veen omstreeks acht uur in de ochtend bij de schuit van schipper Poppe Roels aan de Bergumerdam. Het schip lag in de vaart achter het huis van de schipper. Pijtter was diens knecht en bevond zich in zijn vijfentwintigste levensjaar.
De linnen kap boven het vooronder was ongeveer een handbreed opzijgeschoven. De ijzeren bouten waarop de kap vastlag, zaten nog op slot. Pijtter maakte ze los en ging het vooronder in. Daar lagen zijn goederen verspreid op de vloer. De vorige avond had hij ze nog op de bank onder het toegangsluik gelegd.

Pijtter miste een nieuw kort hemd. Onder het borstgat stonden met rood de letters P.P. Verder waren twee lange, witte linnen broeken verdwenen. De ene broek was sterk met teer bevuild en bij de rechterknie onderaan kapot. De andere was schoon, maar rondom opgelapt.
Ook een bonte zijden doek en een bonte katoenen doek waren weg. De kledingstukken hadden in die twee doeken geknoopt gezeten.
Bij zijn verdere onderzoek zag Pijtter dat een luik naar het ruim een stukje openstond. Een schot dat hij de vorige avond had neergezet, was verschoven. In het vooronder stond bovendien een kastje open. Een buskenne die in het kastje had gestaan, lag nu op de bank en een reekant lag op de grond. De avond ervoor, toen hij tussen acht en tien uur van boord was gegaan, waren die voorwerpen nog opgeborgen.
Pijtter haalde meteen Poppe Roels erbij. Samen doorzochten zij het schip. Zij konden geen verdere vermissing ontdekken. Pijtter vermoedde dat iemand die met schepen vertrouwd was alle hoeken en gaten had doorzocht, maar hij kon niemand aanwijzen.

Poppe Roels, in zijn dertigste levensjaar, verklaarde dat de knecht hem tussen acht en negen uur in huis had gewaarschuwd. De knecht had hem verteld dat de linnen kap van het vooronder ongeveer een handbreed was verschoven. Hij had de bouten eronder losgemaakt en ontdekt dat enkele van zijn bezittingen gestolen waren. Poppe ging onmiddellijk mee. Hij zag dat spullen uit het kastje op de vloer lagen, waaronder een bijl. Een van de luiken stond wat open. Zelf miste hij niets van zijn eigen goederen uit het schip.
Beide mannen verklaarden op 24 december in Bergum. Pijtter en Poppe ondertekenden ieder hun eigen verklaring.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.
Garijp 1804 - Een verdwenen scheepsfok
Bergum 1805 - Het gele kistje
Bergum 1805 - Nachtelijke inbraak
Verklaringen uit Bergum




Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-20-D03, scanbladen 414, 415, 416, 417. 2 afzonderlijke verklaringen.
De woorden buskenne en reekant in de verklaring van Pijtter en schaars in die van Poppe zijn niet zeker geduid. Er is geen precieze scheepsfunctie bij verzonnen. Pijtter ondertekent als Pieter peters van der veen; de handtekening van Poppe is mogelijk Poppe Roelofs.