Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergum 1805 - Het gele kistje van Maaike Johannes verdwijnt tijdens het theedrinken

Historische aangiften en getuigenverklaringen uit 1805, vastgelegd op 24 september 1805.

Thee bij de buurman

Maaike Johannes, in haar zestigste levensjaar, woonde met haar man Jan Olgerts onder Bergum. Op 23 september 1805 ging zij in de middag thee drinken bij hun buurman Hendrik Mients. Omdat ze alleen naar het huis naast haar eigen woning ging, deed ze haar deur niet op slot. Ze trok die alleen op de .

Toen Maaike om vier uur thuiskwam, ontdekte ze dat haar gele houten kistje ontbrak. Het stond gewoonlijk in een , een klein kastje onder de vensterbank in de kamer. Het kistje zelf had op slot gezeten.

Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.

Zilvergeld en sieraden

Volgens Maaike bevatte het kistje tien gulden, tien en acht aan zilvergeld. Zij noemde een drieguldenstuk, drie , een , , en een dubbeltje.

In het kistje lagen bovendien een gouden versiersel met bruine en twee zilveren zondhaken. Maaike kon niet met zekerheid zeggen wie het afgesloten kistje uit haar kamer had meegenomen.

Munten en een geldkist als historische illustratie.
Munten en een geldkist als historische illustratie.

Jan wil na het werk nog op reis

Haar man Jan Olgerts was meester-timmerman en in zijn vijfenzestigste levensjaar. Op 23 september kwam hij kort voor vier uur terug van werk in Kuikhorne. Hij wilde diezelfde middag nog naar Veenwouden gaan en vroeg Maaike met hem mee te reizen.

Toen Maaike geld voor die tocht uit het gele kistje wilde halen, bleek het verdwenen. Jan wist zeker dat het kistje de vorige avond nog in het spintje onder de vensterbank had gestaan. Hij had gezien dat Maaike het daar neerzette.

Jan gaf op wat er volgens zijn vrouw in het afgesloten kistje had gezeten:

  • tien gulden, tien stuivers en acht penningen aan zilvergeld, bestaande uit een drieguldenstuk, drie carolusguldens, een daalder, schellingen, zesthalven en een dubbeltje;
  • een gouden versiersel met bruine koralen;
  • twee zilveren zondhaken.

Hij kende die inhoud uit wat zijn vrouw hem vertelde. Ook hij kon niemand als dader aanwijzen. Maaike en Jan legden hun verklaringen op 24 september af in Bergum en plaatsten allebei een kruis als . G.W.P. Bruinsma was daarbij aanwezig.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens. Ze geven niet noodzakelijk de precieze personen, huizen of voorwerpen uit dit verhaal weer.

Kaart van Bergum en omgeving

Andere verklaringen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen en verantwoording

    Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-19-D06, scans 402, 403, 404. 2 afzonderlijke verklaringen.

    • De naam van het gouden versiersel is niet zeker te lezen; de bronbewerking geeft [kroontje?]. De bruine koralen en de twee zilveren zondhaken staan wel in beide verklaringen.
    • De uitgebreide opsomming van munten is letterlijk als soorten weergegeven. Een eigen herberekening van de geldsom is niet uitgevoerd.
    • Maaike kent de inhoud van het kistje uit eigen bezit; Jan herhaalt het bedrag en de sieraden op haar gezag. Jan zag wel zelf dat het kistje de vorige avond nog in het spintje stond.
    • Informatieboek 5, EA-19-D06, scans 402-404. Twee verklaringen: Maaike Johannes en Jan Olgerts.