Het dagboek van herbergier Johannes Wassenaar, 1830-1831
Johannes Jacobus Wassenaar werd op 2 maart 1787 in Sint-Annaparochie geboren. Zijn vader Cornelius, notaris en aanhanger van de stadhouder, vertrok in 1794 naar Demerary in Zuid-Amerika. Toen Johannes in 1817 met Pietje Wassenaar uit Minnertsga trouwde, wist de familie niet of Cornelius nog leefde. Johannes en Pietje kregen vijf kinderen.
1818: een herberg naast het rechthuis
In 1818 kocht Wassenaar voor 6.525 gulden een huis en herberg in Sint-Annaparochie. In 1819 en 1820 leenden hij en Pietje samen 7.600 gulden van hun verwant Klaas Wassenaar. De herberg stond naast het rechthuis, het gebouw waar het plaatselijke bestuur en gerecht bijeenkwamen. Ook de Bildtse raad en waterschappen vergaderden bij Wassenaar.
Herberg rond 1800.
1830: een telescoop in de vergadering
Tijdens een raadsvergadering in 1830 demonstreerde Roelof Hommema een telescoop die hij zelf had gebouwd. Wassenaar noteerde het voorval in een tijd waarin Sint-Annaparochie nog geen eigen krant had.
15 januari 1831: de achterkamer zat vol
Een boerderijverkoop trok zoveel publiek dat ook de achterkamer van de herberg volliep. Wassenaar schreef kort en concreet wat hij om zich heen zag:
“de afterkamer was stopte vol menschen”
Modern Nederlands: de achterkamer zat propvol mensen.
Johannes Jacobus Wassenaar, 15 januari 1831.
Openbare verkopingen brachten boeren, handelaars en nieuwsgierigen naar de herberg. Er werd geboden, betaald, gegeten, gedronken en nieuws uitgewisseld.
Bedstede rond 1800.
Dochter Aagje en dominee Wassenbergh
In 1830 werd dochter Aagje gedoopt door de hervormde predikant Arnoldus Wassenbergh. Zij zette de herberg later met haar man Jan van der Ley voort. Johannes bleef er werken tot zijn overlijden op 30 oktober 1854.
1831: jongemannen vertrekken naar het zuiden
Na de Belgische opstand begon in augustus 1831 de Tiendaagse Veldtocht, een Nederlandse militaire campagne tegen het afgescheiden België. De later gepubliceerde samenvatting van het dagboek vermeldt dat ruim honderd Bildtse jongemannen “zonder morren” naar het zuiden vertrokken. Wassenaar was opgegroeid in een Oranjegezind gezin.
Landschap rond 1800.
Het dagboek wordt teruggevonden
Notaris Auke Tadema nam in 1907 de nalatenschap van Aagje op. Tussen haar papieren lag het dagboek, samen met stambomen en brieven van haar grootvader Cornelius. Hartman Sannes en Gideon Boekenoogen publiceerden later delen in de Bildtsche Courant. Het handschrift wordt in Tresoar in Leeuwarden bewaard.
Wat is nog zichtbaar?
- De omgeving van Van Harenstraat en Wassenberghstraat, het bestuurlijke hart van het 19de-eeuwse dorp.
- De voormalige lagere school uit 1819 met de uitbreiding uit 1830 aan Wassenberghstraat 2.
- De Van Harenskerk, waar Aagje Wassenaar in 1830 werd gedoopt.
Musea en bezoekerspunten
- Bildts Aigene in Sint-Annaparochie voor plaatselijke documentatie.
- Tresoar in Leeuwarden, bewaarplaats van het dagboek.
- De historische dorpskern rond Van Harenstraat en Wassenberghstraat.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.