Geschiedenis van Sint-Jacobiparochie
Sint-Jacobiparochie is een dorp dat met de polder zelf ontstond. Geen terp vormde de kern: dijken, rechte wegen en kavels deden dat. Vanaf 1505 werd Het Bildt bedijkt en langs de nieuwe infrastructuur groeide Wijngaarden, het latere Sint-Jacobiparochie.
Sint jacobiparochie in de 16de eeuw
Een dorp in nieuw land
De eerste bewoners leefden direct van de vruchtbare zeeklei. De monsterlijst van 1552 noemt in Sint-Jacobs parochie 96 landgebruikers, erven, arbeidslieden en ambachtslieden. Smeden, een bakker, schoenmaker en barbier stonden naast grote boeren en weduwen in hetzelfde register.
Graanverwerking rond 1550.
Ooggetuigen maken het dorp hoorbaar
Voor Sint-Jacobiparochie zijn opvallend veel ooggetuigenverslagen, liederen, herinneringen en andere directe bronnen bewaard. Dirck Jansz beschreef in 1606 hoe een wagen na de kermis omsloeg. Fokeltje Jakobs maakte na de kerstvloed van 1717 een elf strofen lang lied. In 1841 zette schoolmeester Wopke de Jong de bouwvallige kerk in scherpe regels neer. En vanaf 1889 schreven landarbeiders zelf over Broedertrouw en hun strijd om loon en bestaanszekerheid.
Waterbeheer rond 1750.
Van 1.242 naar ruim 2.400 inwoners
In 1744 telde Sint-Jacobiparochie 1.242 inwoners. In 1796 waren dat er 1.698 en rond 1840 ongeveer 2.416. Die groei is terug te zien in grotere en nieuwe voorzieningen: de Groate Kerk van 1843-1844, scholen en pakhuizen.
Hooioogst rond 1800.
Wat is er nog te zien?
- De kaarsrechte Oudebildtdijk en Middelweg, die de inrichting van de 16de-eeuwse polder nog volgen.
- De Groate Kerk aan de Oosteinde, gebouwd in 1843-1844 op de plaats van oudere dorpskerken.
- De pastorie uit de 18de eeuw en verschillende 19de-eeuwse panden langs Oudebildtdijk en Zuideinde.
- Het open akkerland dat Sint-Jacobiparochie nog steeds aan alle kanten omringt.
Musea en bezoekerspunten
- De Groate Kerk in Sint-Jacobiparochie.
- Aerden Plaats in Oudebildtzijl, met aandacht voor de geschiedenis van Het Bildt.
- Tresoar in Leeuwarden, met archieven, kranten en familiecollecties over Het Bildt.
- Bildts Aigene voor lokale publicaties, familiearchieven en bronnen over de Bildtse dorpen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.