Suameer 1774: inbraak en verdwenen rogge bij Vijtse Melles; eerder gespvoorval

Alle verhalen en verklaringen uit Suameer

Inbraak en verdwenen rogge bij Vijtse Melles; eerder gespvoorval. 21 februari 1774.

Vijtse Melles mist rogge

Op een vrijdagochtend in februari 1774 ontdekte de knecht van Vijtse Melles in Suameer dat voorwerpen uit het venster van het dars-huis op de grond lagen. De schuurdeuren stonden open en van de hoop rogge was iets weggenomen. Vijtse, in zijn achtenvijftigste levensjaar, kon niet zeggen hoeveel.

Ongeveer drie ruiten waren uit het raam genomen en teruggezet. Het lood was opgerold en verbogen en de ruiten waren in stukken. Via die opening kon iemand met de hand het houten venster openen en de sluitingen losmaken.

Vijtse ging met buurman Willem Oeges naar Sijtse Hendriks. Eerst ontkende Sijtse iets te hebben meegenomen. Later gaf hij toe rogge van Vijtse te hebben genomen. Hij vroeg de zaak stil te houden en bood aan evenveel rogge terug te brengen. Vijtse antwoordde:

Volgens Vijtse zei Sijtse dat hij ongeveer een Verndel had meegenomen.

dat Wil ik niet hebben Want ik kan mijn Eigne Rogge dog niet Weder krijgen

In modern Nederlands: Dat wil ik niet hebben, want ik kan mijn eigen rogge toch niet terugkrijgen.

Voor het klapvenster zat een ijzeren rooster, maar de opening was ruim genoeg voor een man. Vijtse dacht dat de dader via het venster binnengekomen en door de schuurdeuren vertrokken was. De deuren waren de vorige avond nog gesloten en vergrendeld.

Vijtse wist niet of de ruiten al eerder gebroken waren.

Ebe Jans bekijkt het raam

Knecht Ebe Jans, in zijn zevenendertigste levensjaar, had al langer het vermoeden dat er rogge verdween. Hij begreep niet hoe iemand binnen kon komen: iedere avond werden de deuren en vensters gesloten en voor het raam zaten ijzeren staven.

Hij had gezien dat er een stukje uit een ruit ontbrak en dat de ruit geleidelijk zakte. Op vrijdag ontdekte hij dat een of twee ruiten eruit gehaald en teruggezet waren. Hij wist niet of ze eerder al gebroken waren. Naast het glasraam zat een houten klapvenster met een rooster en sluitingen boven en onder.

Later zag Ebe dat een man door het rooster kon. Hij dacht dat iemand via het glasraam de sluitingen had losgemaakt. Op de vloer lag een hoop rogge van ongeveer dertig lopen. Hoeveel zijn heer miste, wist hij niet. Hij zag grote voetsporen bij het venster.

Ebe had eerst de voorwerpen onder het venster gezien, daarna binnen gegeten en vervolgens de openstaande schuurdeuren met losse sluiting en de ontbrekende rogge opgemerkt. Hij wist niet wie de rogge had weggenomen.

Willem Oeges hoort de bekentenis

Willem Oeges, een huisman in zijn vierendertigste levensjaar, zag drie gebroken en teruggezette ruiten, met geheel verbogen lood. Hij en Vijtse volgden de voetsporen. Door de vele sporen konden zij het spoor later niet verder volgen. Omdat zij Sijtse Hendriks verdachten, gingen zij naar zijn huis.

De sporen liepen volgens Willem naar de haard en het Harste Veen. Bij Sijtse thuis zagen zij hem op de tille bezig met het wannen van rogge. Vijtse vroeg eerst naar iets dat hij had uitgeleend en begon daarna over de verdwenen rogge.

Willem hoorde Sijtse na een aanvankelijke ontkenning toegeven dat hij rogge van Vijtse had genomen. Sijtse wilde eenzelfde hoeveelheid terugbrengen, maar Vijtse weigerde andere rogge aan te nemen.

Willem vertelde ook over een eerder bezoek van Sijtse, die bij hem had gewerkt. Terwijl een kind met schoenen met zilveren gespen speelde, verdween een gesp. Het zoeken leverde niets op. De volgende ochtend bracht Sijtse de vermiste gesp terug. De drie mannen verklaarden op 21 februari 1774 in Bergum.

Sijtse had gemerkt dat men hem niet onschuldig hield en was weggegaan. Bij het terugbrengen zei hij de gesp in zijn haalinge te hebben gevonden.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.