Rijperkerk in de 18de eeuwTietjerk 1774: overleden manspersoon bij Menie Dobben onder Tietjerk
Alle verhalen en verklaringen uit Tietjerk
Overleden manspersoon bij Menie Dobben onder Tietjerk. 9 november 1774.
Oene Sybes vindt een dode man
Oene Sybes uit Tietjerk, ongeveer veertig jaar oud, ging op 8 november 1774 weggelopen beesten halen. In het veenland van Harmen Kreus vond hij een man op de grond. Hij bekeek hem en zag dat hij dood was.
Oene schrok en ging meteen naar de naaste buurman, Klaas Andrys. Samen bekeken zij de man. Zijn broek was aan de achterkant afgesneden. Oene wist niet hoe hij daar terechtgekomen was. Later kwam Jan Sytes erbij. De dorpsrechter kreeg bericht.
Op bevel van het gerecht werd het lichaam die avond naar de kerk van Tietjerk gebracht.
Oene had geen tekenen gezien dat de man geweld was aangedaan of zichzelf van het leven had beroofd.
De dorpsrechter brengt het lichaam naar de kerk
Dorpsrechter Pytter Douwes hoorde dat bij de Menie Dobben een dode man was gevonden. Het gerecht droeg hem op het lichaam op te halen en naar de kerk te brengen. Met Oene en anderen voerde hij dat uit.
Bij het onderzoek werden geld en drie dobbelstenen gevonden. Bij het geld waren zeven dubbeltjes en zeven stuivers. De man droeg onder meer een donkerblauwe jas en een bonte muts. Zijn schoenen hadden open gespen. De volgende ochtend onderzocht Pytter het lichaam met chirurgijn Nanning Winius. Zij vonden geen teken waaruit bleek dat de man voortijdig aan zijn einde was gekomen.
Pytter was volgens de bron in zijn achtenvijftigste levensjaar. Hij noemde ook andere munten in de buidel en platte witte benen knopen. Hij meende, als hij zich niet vergiste, dat de dode in Leeuwarden thuishoorde en Syjen heette.
Nanning Winius onderzoekt het lichaam
Nanning Winius, meesterchirurgijn in Bergum, onderzocht het lichaam op bevel van het gerecht in de kerk. Hij vond lichte krasjes die niet dieper gingen dan de opperhuid. Verder ontdekte hij niets waaruit hij kon besluiten dat de man voortijdig aan zijn einde gekomen was. De verklaringen werden op 9 november 1774 in Tietjerk afgelegd.
Nanning was in zijn negenendertigste levensjaar. Hij zag de oppervlakkige krasjes onder meer aan rug, dijen, knieën en benen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Tietjerk
Dagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Moeilijke woorden
- bleek
- Grasveld of plaats waar wasgoed werd gedroogd en gebleekt.
- chirurgijn
- Een historische heelkundige die onder meer wonden verzorgde en lichamen onderzocht.
- stuivers
- Kleine geldeenheden; twintig stuivers vormden een gulden.
Meer verhalen
Omliggende dorpen in de 18de eeuw
Rijperkerk in de 18de eeuw
Hardegarijp in de 18de eeuw
Suawoude in de 18de eeuw
Garijp in de 18de eeuw
Bergum in de 18de eeuwVerantwoording
Gebaseerd op de aangeleverde transcripties en hertalingen van Informatieboek 3, C1 tot en met C6.
Alleen goed leesbare en begrijpelijke passages zijn opgenomen. Onleesbare onderdelen zijn niet aangevuld.
Bronbladen: 144, 145, 146.
De gecorrigeerde naam-, plaats- en inhoudslezingen zijn aan de originele scans getoetst. Onzekere passages zijn niet aangevuld.
Verantwoording bij de verklaringen
- De exacte vindplaats bij de Schoegmolen[?] van Harmen Kreus, een terzijde liggend voorwerp en enkele handelingen aan het lichaam zijn deels onleesbaar. Er is geen vaststaande doodsoorzaak toegevoegd.
- De voorzichtige herkenning is geen vastgestelde identiteit. De overige muntnamen zijn onzeker gelezen als vijf Specie[?] du … en twaalf Duiven[?]; zij zijn niet omgerekend. Delen van de halsdoek, broek en kousenbeschrijving zijn onleesbaar. Pytter Douwes volgt de aangeleverde herlezing.
- Een anatomisch woord bij de dijen is onleesbaar. De conclusie blijft die van de chirurgijn op dat onderzoeksmoment.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven