Tietjerk 18Tietjerk 1802 - Inbraak in het zomerhuis van Wadman
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1802, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op zondagochtend 18 juli 1802 zagen Antje Jans en Jan Hendriks Wadman dat in een zomerhuis te Tietjerk vier ruiten waren vernield en een deur met geweld was opengebroken. Antje was de vrouw van kastelein Hendrik Wadman; Jan Hendriks Wadman was collecteur. Beiden legden op dezelfde dag hun eigen verklaring af.
Antje Jans - 18 juli 1802
Antje Jans, huisvrouw van Hendrik Wadman, kastelein te Tietjerk, in haar 52e levensjaar, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat zij op zondag 18 juli 1802, toen zij 's morgens in het zomerhuis kwam, ontdekte dat vier ruiten met de houten roeden uit een raam waren gebroken en dat de achterdeur van het zomerhuis aan de bovenkant met geweld uit de hengsels was getrokken. Verder waren alle goederen die voor de vensters aan hingen uit het zomerhuis gestolen: een grote met witte franje, een gekleurd exemplaar met franje, nog twee geheel blauwe exemplaren, twee schorten, het ene rood bont en het andere wit, en vier roemers. Zij kan niet verklaren wie de dader of daders zijn.
Na duidelijke voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende haar te Tietjerk op 18 juli 1802. Antje Jans.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Een groot voorwerp met witte franje.
- Een gekleurd exemplaar met franje en twee geheel blauwe exemplaren.
- Twee schorten: een rood bont en een wit.
- Vier roemers.
De gebroken ruiten zaten volgens Antje met houten roeden in een venster. Zij noemde de achterdeur van het zomerhuis. Jan beschreef een schuifraam en een deur die aan de bovenkant uit de hengsels was gebroken. Hun lijsten van de verdwenen goederen komen grotendeels overeen, maar de aantallen en beschrijvingen van de gekleurde stoffen lopen op punten uiteen.
Jan Hendriks Wadman - 18 juli 1802
Jan Hendriks Wadman, collecteur te Tietjerk, 25 jaar oud, verklaart na oproeping, verhoor en beëdiging dat hij op zondag 18 juli 1802 's morgens ontdekte dat vier ruiten met de houten roeden uit een schuifraam van het zomerhuis waren gebroken en dat een deur aan de bovenkant met geweld uit de hengsels was gebroken. Verder waren uit het zomerhuis gestolen: een groot met witte franje, twee gekleurde exemplaren met zulke franje, nog twee geheel blauwe exemplaren, twee schorten, een rood bont en een wit, en vier roemers. Hij kan niet verklaren wie de dader of daders zijn.
Na duidelijke voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende haar te Tietjerk op 18 juli 1802. Jan H. Wadman.
Genoemde goederen en bijzonderheden
- Een groot voorwerp met witte franje.
- Twee gekleurde exemplaren met franje en twee geheel blauwe exemplaren.
- Twee schorten: een rood bont en een wit.
- Vier roemers.
Beiden noemden schorten en vier roemers, drinkglazen op een voet. Geen van beide getuigen wist wie de inbraak had gepleegd. Antje en Jan ondertekenden hun verklaringen op 18 juli 1802 in Tietjerk.
Wat is nog zichtbaar?
- Tietjerk en het oude dorpsgebied.
- Het specifieke zomerhuis is aan de hand van deze verklaringen niet met zekerheid te lokaliseren.
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Tietjerk
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Afbeeldingen
Dagelijks leven in de 19de eeuw
Omliggende plaatsen in de 19de eeuw
Bronnen
Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-10-D02, bladen 183, 184, 185. Verklaringen van Antje Jans; Jan Hendriks Wadman.
Verantwoording
- De benaming van het grote voorwerp met witte franje is niet zeker leesbaar; het type voorwerp is niet aangevuld.
- Antje noemt in de moderne bronbewerking één [blauw?] gekleurd exemplaar met franje; Jan noemt twee gekleurde exemplaren. De opgaven blijven gescheiden.
- Antje sprak van de achterdeur; Jan beschreef een deur. De plaats van de beschadigingen is niet verder ingevuld.
- Antje Jans was de echtgenote van Hendrik Wadman; uit de naam van Jan Hendriks Wadman is geen onbewezen verwantschap afgeleid.
- Er is geen dader en geen einduitspraak in het dossier genoemd.
- Enkele historische woordlezingen blijven onzeker. Er zijn geen aanvullende voorwerpen, namen of gebeurtenissen als vaststaand ingevuld.
De precieze voorwerpnaam bij de grote stof met witte franje is onduidelijk. Bij het gekleurde exemplaar van Antje is blauw een onzekere lezing. De twee gekleurde exemplaren van Jan zijn niet tot de opgave van Antje teruggebracht.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw
Bataafse en Franse tijd