Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

De Friese edelen en Karel van Bourgondië leggen vast onder welke voorwaarden hij het bestuur over Friesland zal overnemen.

Plaatsen in de 16de eeuw

De overeenkomst met Karel, prins van Spanje

Overeenkomst tussen Karel, prins van Spanje, en de Friese edelen, steden en inwoners:

Om tot een overeenkomst en verdrag te komen tussen de doorluchtige vorst Karel, prins van Spanje, en het landschap Friesland is het volgende overeengekomen en besloten.

Allereerst zal de genoemde edele heer, onze stadhouder, die nu namens de doorluchtige vorst is aangesteld, een behoorlijke keizerlijke machtiging overleggen en laten zien voor de landen van Friesland en het bestuur daarvan. Hij zal die landen, in naam en onder de titel van erfheer en bestuurder namens de keizer, in alle vormen van rechtspraak voorzien.

Een rechtszitting, rond 1550.
Een rechtszitting, rond 1550.

Verder zal onze heer de stadhouder namens onze genadige heer, de prins van Spanje, deze landen aanvaarden, regeren en onder zijn bestuur houden in alle opzichten, op alle manieren en met alle vrijheden zoals de hooggeboren, doorluchtige vorst hertog Georg van Saksen dat eerder heeft gedaan en toegestaan. Hun rechten zullen niet minder worden. Zoveel mogelijk zullen zij juist met meer vrijheden en gunsten worden bestuurd.

De edelen die onze genadige heer van Saksen trouw en gehoorzaam zijn gebleven, nu vrijwillig tot de huldiging komen en hun jaarlijkse lasten hebben afgekocht en door dienst hebben voldaan, zullen voor hun goederen en hun meiers nu en voor eeuwig vrij zijn en blijven van alle lasten. Daarvoor zullen zij voldoende schriftelijke bewijzen ontvangen.

Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.

De Friese onderdanen zullen buiten hun Friese grenzen niet worden opgeroepen voor oorlog of andere zware verplichtingen.

Als er ooit geschillen ontstaan tussen de prins van Spanje en enige landen of de onderdanen in het algemeen, zullen twee goede mannen namens de prins en twee namens de Friese landen en onderdanen die geschillen beslissen en beslechten.

Om dit alles te bevestigen en waar te maken hebben wij, de edelen van de Friese landen die hiermee instemmen, ieder voor onszelf onze eigenhandige naam hieronder geschreven, op 29 juni 1515.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Hooien, rond 1550.
Hooien, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Wasgoed bleken, rond 1550.
Wasgoed bleken, rond 1550.
Een stadsomroeper, rond 1550.
Een stadsomroeper, rond 1550.
Een stadswacht, rond 1550.
Een stadswacht, rond 1550.

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 151-152 (PDF-bladzijden 164-165).

Ooggetuigen en bronnen.

Worp van Thabor - online kronieken en dagboeken.

  • De volledige afgedrukte overeenkomst staat in één grijs blok, met haar eigen wij-vorm, slotverklaring en datering 29 juni 1515. De huldiging in het voorafgaande relaas staat op 1 juli. Het verschil is niet als een drukfout weggewerkt. De naamregels van het volgende hoofdstuk worden niet als eigenhandige facsimile-ondertekeningen voorgesteld.
  • Afgecoft ende afgedient is behouden als afkoop en voldoening door dienst, niet alleen geldbetaling. De vrijstelling noemt goederen en meiers en alle lasten nu en voor eeuwig. De keizerlijke machtiging, rechtspleging, verbod op oproepen buiten Friesland en twee plus twee scheidsmannen zijn volledig opgenomen. De uitgeversvoetnoot verklaart yet sonder als Jetzunder/alsnu; nu is in de hertaling gevolgd.