Een Engelse deelnemer vertelt over West-Terschelling, 1666
Op 20 augustus 1666 ging een groep Engelse militairen aan land op Terschelling. Een van de deelnemers liet een verslag na. Zijn naam is niet overgeleverd. Hij beschrijft de tocht in de wij-vorm. Het verslag is afgedrukt in een historische bronnenuitgave en opgenomen in de online bronbijlagen van Anne Doedens en Jan Houter, bijlage 24. De beschrijving is die van een aanvaller, niet van een eilandbewoner.
Moderne Nederlandse vertaling: de tocht naar het dorp
Anonieme Engelse deelnemer aan de aanval op West-Terschelling (1666); moderne hertaling.
Rond vijf uur in de ochtend kregen de kleine schepen opdracht de ankers te lichten en dichter naar de kust te gaan. Tegen zeven uur waren de boten bemand en lagen de mannen klaar om te landen. Wij zagen op de kust een ruiter. Vanaf het jacht werd op hem geschoten; zijn paard schrok en de man viel. Toen wij bijna aan land waren, schoot iemand vanachter de oever op ons. Wij riepen luid en de schutter rende weg. Binnen een halfuur stonden wij op het strand.
Een oorlogsschip op de Waddenzee rond 1650. Algemene voorstelling.
Anonieme Engelse deelnemer aan de aanval op West-Terschelling (1666); moderne hertaling.
Wij liepen over zand en tussen verhogingen waar mannen zich achter konden verschuilen. Onze verkenners ontdekten een Nederlandse vlag bij een schapenboet. Toen wij het dorp bereikten, verdeelden wij ons. Een oude man, ongeveer tachtig jaar, kwam naar buiten en vroeg om genade. Hij vertelde dat de bewoners gestorven of vertrokken waren. De deuren waren dicht en de vensters gesloten. Wij zagen verder niemand.
Anonieme Engelse deelnemer aan de aanval op West-Terschelling (1666); moderne hertaling.
De mannen begonnen te plunderen. Het dorp werd aan de windzijde in brand gestoken. De stevige wind joeg het vuur snel door de straten. We kregen weinig tijd om goederen mee te nemen en keerden naar de kust terug.
Moderne Nederlandse vertaling: zijn blik op het dagelijks leven
Anonieme Engelse deelnemer aan de aanval op West-Terschelling (1666); moderne hertaling.
Het was een zandige plaats. Zonder het werk van de bewoners groeide er weinig, vooral biezen. Toch hadden de mensen tuinen aangelegd met appelbomen en wijnranken. De huizen waren meestal niet hoger dan een verdieping. Ze waren goed ingericht en opvallend schoon. Voor de deuren lag een houten vloer of plankier. Er was een mooi nieuw raadhuis. Wij zagen geen bronnen. De bewoners bewaarden regenwater in loden reservoirs onder de grond. Ik proefde van dat water. Het was zoet, maar niet zo fris als bronwater.
Een dorpsstraat rond 1650. Algemene voorstelling, niet West-Terschelling.
De schrijver schatte het aantal huizen veel te hoog in. Zijn mededelingen over het water, de tuinen, de afgesloten woningen en de vraag van de oude man komen wel voort uit zijn eigen beschrijving. Hij schreef niet namens de bewoners.
Een kort oorspronkelijk tekstfragment
De Engelse deelnemer beschrijft ook het opgevangen regenwater dat hij in het dorp proefde:
Hij proefde het regenwater. In zijn Engelse verslag schreef hij: "I tasted of and found sweet".
Soldaten in de 17de eeuw, algemene voorstelling.
Ook de eilandbewoners schreven
De De brief van de eilandbewoners beschrijft de vlucht met kinderen, het verlies van kleding en huisraad en de vraag hoe de arme gezinnen de winter moesten doorkomen. Het volledige verhaal over de Engelse aanval van 1666 behandelt daarnaast de brieven van Holmes en de wederopbouw.
Gedrukte berichten over de aanval van 1666
Wat is nog te zien?
- West-Terschelling: het dorp en de Brandaris
- Terschelling: eiland en dorpen
- Rijksmuseum: prenten over 1666
Andere dorpen en verhalen uit deze eeuw
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.