Bergum in de 18de eeuwBergum en Garijp 1781: drie aangiften over verdwenen bijenkorven
Drie afzonderlijke aangiften, op 24 januari 1781 vastgelegd voor het gerecht van Tietjerksteradeel.
Op 24 januari 1781 legden drie mannen een verklaring af over verdwenen bijenkorven. Pijtter Bauwes woonde in Garijp; Rinse Rinsma en Sake Jans woonden in Bergum. Alle drie hadden de vermissing de vorige ochtend ontdekt.
Zij beschreven elk hun eigen korven, met bijzondere kenmerken zoals een kleur, het ontbreken van een merk of juist geschilderde letters. Geen van hen verklaarde de persoon te kennen die de korven had meegenomen.
Pijtter Bauwes in Garijp
Pijtter Bauwes was huisman en in zijn dertigste levensjaar. Hij merkte op de ochtend van 23 januari dat één van zijn beste bijenkorven met de bijen uit de bijenstal bij zijn huis verdwenen was.
De korf was niet geschilderd en droeg geen merk. Pijtter wist niet door wie de korf was weggenomen. Ook kon hij niet zeggen wanneer de korf was verdwenen.
Zijn verklaring werd op 24 januari in Bergum opgeschreven. Hij ondertekende die zelf.
Rinse Rinsma had een korf van 36 pond
Rinse Rinsma was organist en schoolmeester te Bergum, in zijn 54ste levensjaar. Ook hij ontdekte op de ochtend van 23 januari dat bij zijn huis een bijenkorf met bijen uit de stal ontbrak.
Rinse had de korf op 1 oktober 1780 gewogen. Toen was het gewicht zesendertig pond. Het grootste deel van de voorkant was Engelsbruin geschilderd en de korf droeg geen letters.
De avond vóór de ontdekking stond de korf nog in de bijenstal. Rinse wist niet wie hem had meegenomen. Hij ondertekende zijn verklaring op 24 januari 1781.
Sake Jans schilderde letters op zijn korven
Sake Jans was meesterwagenmaker in Bergum en in zijn dertigste levensjaar. Op de avond van 22 januari had hij zijn bijen bekeken. Volgens hem stonden de korven toen nog op hun plaats.
De volgende ochtend miste hij twee van zijn beste korven met bijen. Hij beschreef de korven als aan de voorkant blauw geschilderd. Bovenop waren met rode verf de letters S:J: aangebracht.
In zijn opgave staat daarnaast nog een korf met een onzekere nadere aanduiding.
Sake wist niet wie de korven had weggehaald. Hij tekende zijn verklaring op 24 januari met de naam Sakke Jans.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Andere plaatsen en verhalen
Werk en dagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- De nadere aanduiding leest Wat Voorh[?]. Bij Rinses Engelsbruine voorkant staat het onzekere woord kruis[?]. De kantlijn draagt op de dader, zodra bekend, rechtstreeks door te zenden; uitvoering is niet aangetoond. De dubbel aangeleverde scan 315 telt als één bronblad.
- De drie aangiften staan bij elkaar in de gerechtelijke stukken. Elke eigenaar beschreef zijn eigen vermissing; de verklaringen noemen geen gezamenlijke dader.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
- Historisch processtuk: Informatieboek Tietjerksteradeel, toegang 13-38, boek 3.
- Beschikbare diplomatische transcripties en moderne teksten van het genoemde dossier.
Verantwoording
Informatieboek van Tietjerksteradeel, boek 3, dossier IB3-C14-D02 (C14), scans 000315-000317. De verklaringen zijn afzonderlijk verwerkt op basis van de transcripties en volledige moderne teksten.
De drie aangiften zijn op dezelfde dag gedaan. Een samenhang tussen de diefstallen is niet vastgesteld.
Sake noemt twee beste korven. In de bron staat daarnaast een moeilijk te lezen aanduiding die niet als een zekere extra korf is meegeteld. De schildering en de rode letters S:J: zijn wel leesbaar.
Er staan geen specifieke voorstellingen van bijenkorven in de actuele aangeleverde bibliotheekindex. De gebruikte beelden tonen daarom boerderijen en werkzaamheden uit de periode, niet de genoemde korven. Er is geen vervolg met een bewezen dader in de aangeleverde stukken.