Bergum - algemene geschiedenisBergum 1781: Wytse Tjeerds haalt zijn twee schapen terug
Aangifte van Wytse Tjeerds, afgelegd op 7 april 1781 bij de grietman van Tietjerksteradeel.
Wytse Tjeerds uit Bergum merkte op een ochtend in 1781 dat twee Friese schapen uit zijn land achter de bebouwing waren verdwenen. Hij kon ze nergens terugvinden. Hij gaf zijn leeftijd naar beste weten op als 54 of 55 jaar.
Wytse ging op zoek. Op een zondag, die in zijn verklaring als de vijfde van de maand staat vermeld, reisde hij naar de westkant van Kollumerzwaag om zijn dieren terug te krijgen.
Een bericht over het tolhek
Daar sprak hij met iemand die Schuis werd genoemd. Deze vertelde dat Ritske Gerrijts uit Bergum op de voorafgaande dinsdag met twee Friese schapen door het tolhek was gekomen. Wytse had dat zelf niet gezien.
Hij hoorde ook dat twee schapen liepen in het land van Keimpe Rempts, die in Kollumerzwaag woonde. Volgens het verhoor was Keimpe getrouwd met een zuster van Ritske Gerrijts. Wytse ging naar dat land.
Een gesprek met Keimpes vrouw
Wytse vond er twee schapen die hij als de zijne herkende. Keimpe was niet thuis. Wytse sprak daarom met diens vrouw en vroeg haar de schapen terug te geven.
Zij reageerde volgens Wytse nogal ontevreden. Zij zei dat de schapen van Ritske Gerrijts waren. Er vielen enige woorden over. Zij vroeg hem of hij daarmee beweerde dat Ritske de schapen had gestolen. Wytse antwoordde volmondig ja.
Bij de dorpsrechter in bewaring
Wytse liet de dieren uit het land halen en stelde ze in bewaring bij de dorpsrechter van Kollumerzwaag. In zijn verklaring vertelde hij dat hij later opnieuw naar de dorpsrechter was gegaan en had aangetoond dat de schapen van hem waren.
De dorpsrechter liet hem de twee schapen weer meenemen. Wytse kwam de avond vóór zijn verhoor met de dieren terug in Bergum.
Wytse vertelde dat de dorpsrechter mensen kon noemen die Ritske Gerrijts met twee schapen naar Kollumerzwaag hadden zien gaan.
Wytse ondertekende zijn verklaring op 7 april 1781 in Bergum. Bij het stuk staat een opdracht om eerst de verklaring van Ritske Gerrijts op te nemen en daarna door te sturen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Bergum
Plaatsen en verhalen
Bergum - algemene geschiedenis
Bergum in de 18de eeuw
Getuigenverklaringen uit Bergum
Kollumerzwaag - algemene geschiedenis
Kollumerzwaag in de 18de eeuw
Bergum 1781: geld en zilveren gespen verdwenen
Bergum en omgeving 1781: verdwenen bijenkorvenDagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- Wytse noemt in deze passage dinsdag de 31ste dezer, terwijl zijn slot 7 april 1781 heeft. Die spanning is niet tot een zekere andere maand hersteld. De kantlijn noemt Ritske in gevangenschap en vraagt eerst zijn verklaring op te nemen; dit bewijst geen veroordeling. Schuis en Rempts blijven onzeker gelezen.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
- Informatieboek van Tietjerksteradeel, archieftoegang 13-38, deel 3, dossier IB3-C15-D01 (C15).
- Bijbehorende transcripties, moderne teksten en scancontrole uit de cumulatieve bronbewerking C7-C16.
Verantwoording
Informatieboek van Tietjerksteradeel, boek 3, IB3-C15-D01 (C15), scans 000330-000331. Gebaseerd op de diplomatische transcripties en de volledige moderne teksten van de afzonderlijke verklaringen.
De leeftijd is in de verklaring onzeker gelezen als 54 of 55 jaar.
De precieze datum van ontdekking en de genoemde dinsdag de 31ste stroken niet zonder meer met de verhoordatum van 7 april. Die vermeldingen zijn niet stilzwijgend rechtgezet.
De naam Schuis en de familienaam Rempts zijn onzeker gelezen. Wytse zag niet zelf wie de dieren door het tolhek bracht.
De kanttekening zegt dat Ritske zich in gevangenschap bevond en vraagt om zijn verhoor. De dorpsrechter zou volgens Wytse personen kunnen noemen die Ritske met schapen hadden gezien; van die personen zijn in de aangeleverde dossierstukken geen afzonderlijke verklaringen opgenomen. Een verklaring van Ritske of een eindvonnis is evenmin in deze bronset aanwezig.