Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bergum 1785: De klacht over Rinse Geerts en de beschikking

Alle verhalen en verklaringen uit Bergum

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over de klacht over Rinse Geerts en de beschikking.

Molen rond 1790.
Molen rond 1790.

Verklaringen en stukken: 1785: De klacht over Rinse Geerts en de beschikking

De ondertekenaars, allen van bevoegde leeftijd en wonend onder Bergum, verklaren gezamenlijk dat zij Rinse Geerts goed kennen, een timmerman in dat dorp. Volgens hen leidt hij een slordig leven en gaat hij dagelijks te ver in het gebruik van sterke drank. Zij zeggen dat hij daar voortdurend werk van maakt en zijn eigen zaken verwaarloost. Wanneer hij dronken is, drijft hij volgens hen de spot met God, godsdienst en iedereen. Zij stellen dat hij daardoor de buren en allen met wie hij omgang heeft zware overlast en ergernis bezorgt.

Verder zeggen zij dat hij omgang heeft met allerlei soorten mensen of vrouwen. Zij verklaren dat zij hem die ochtend omstreeks negen uur in bed hebben aangetroffen bij een vrouw uit hun buurt, genaamd Wijtke Rinks, weduwe van Jans Fockes. Volgens de ondertekenaars heeft zij al twee kinderen buiten het huwelijk gebaard en is zij nu zwanger van een derde. Zij geven deze verklaring af om naar behoren te dienen en bieden aan dit op elk gewenst moment onder ede te bevestigen. Opgemaakt te Bergum op 23 mei 1785.

Meubelmaker schrijnwerker werkplaats handschaaf werkbank stoel kast houtkrullen.
Meubelmaker schrijnwerker werkplaats handschaaf werkbank stoel kast houtkrullen.

Als namen bij de ondertekening zijn genoteerd Bouke Rijkeles, Tjetske Wijgers, Alle Jakes en Domke Yans. Daarnaast staan de twee eigenhandig gezette lettermerken van Sijtske Sjoerds en het eigenhandige van Dirke Baltus, in aanwezigheid van de opsteller. G. Helder heeft met één hand ondertekend of geschreven. De beëdigde verklaart op 24 mei 1785 dat het afschrift overeenstemt met het origineel; ondertekend: C. Wilhelmij.

Het gerecht van Tietjerksteradeel heeft deze inlichtingen gezien, die zijn overgelegd door de van dit rechtsgebied, verzoeker en klager, tegen Rinse Geerts Kuinstra in Bergum, verweerder en beschuldigde.

Na rijp overleg en afweging van wat in deze zaak moest worden overwogen, veroordeelt het gerecht hem in naam en vanwege de autoriteit van het gewest Friesland wegens zijn in de inlichtingen beschreven ontuchtige, schandelijke en onbehoorlijke gedrag tot het van het gewest. Hij moet daar voorlopig door handenarbeid zijn kost verdienen.

Deze beslissing is genomen op een buitengewone rechtsdag en uitgesproken in de rechtskamer van de te Bergum, in aanwezigheid van , en secretaris, op 24 mei 1785. Ondertekeningen: H. B. Sminia, F. Ypeij en J. Sminia.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Bergum

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
grietman
Bestuurder en rechter van een Friese grietenij.
grietenij
Historisch Fries bestuursgebied.
tucht- en werkhuis
Instelling waarin mensen werden opgesloten en arbeid verrichtten.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Bergum

Dagelijks leven

Bergum rond 1790.
Bergum rond 1790.
Dorpsleven in Friesland rond 1795.
Dorpsleven in Friesland rond 1795.
Schaatsen rond 1770.
Schaatsen rond 1770.
Boerenerf rond 1790.
Boerenerf rond 1790.
Wonen bedstede slaapplaats gordijnen woonhuis.
Wonen bedstede slaapplaats gordijnen woonhuis.

Bron: IB4-D038

Informatieboek 4, bladen 100, 101, 102.

Datering in de bron: gezamenlijke verklaring 23 mei 1785, kopie en gerechtelijke beschikking 24 mei, Bergum.

verklaring, afschriftattestatie en beschikking volledig aanwezig; feitelijke overbrenging, duur en later verloop onbekend. De gezamenlijke verklaring wordt niet opgesplitst in fictieve individuele verhoren. De ondertekenaars stellen dat zij hem die ochtend rond negen uur bij Wijtke in bed vonden. De algemene gedragsbeschuldigingen en mededelingen over haar buitenechtelijke kinderen en zwangerschap zijn hun uitspraken. De beschikking toont dat het gerecht hieraan een maatregel verbond; zij bewijst niet onafhankelijk ieder detail van de klacht. Er is geen eigen verklaring van Rinse of Wijtke in deze groep.

Verantwoording bij de verklaringen

  • De deels vervaagde ondertekening is onzeker gelezen als C. Wilhelmij[?]

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw