Dorpsleven 1850.
Giekerk 1799 - Een gebroken ruit en gemerkte zilveren gespen
Historische aangifte en getuigenverklaringen uit 1799, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht van 6 op 7 november 1799 werd ingebroken in een huis van Eeuwe Dirks in Giekerk. De dader kwam volgens de verklaring via een venster aan de noordkant naar binnen. Eeuwe gaf bij het gerecht nauwkeurig op welke goederen verdwenen waren en welke merktekens op de zilveren gespen stonden.
De inbraak in de nacht van 6 op 7 november
Eeuwe Dirks woonde in Giekerk en was 28 jaar oud. In de nacht van 6 op 7 november werd in het huis aan de noordzijde een ruit van een venster gebroken. Daardoor kon het venster worden geopend.
De volgende ochtend bleek mij dat er goederen uit het huis verdwenen waren.
De volgende ochtend was te zien hoe iemand was binnengekomen. Eeuwe merkte toen dat verschillende goederen uit het huis waren weggenomen.
Bij de vermissing werden de volgende voorwerpen genoemd:
- Twee paar zilveren schoen- en broekgespen. Op de schoengespen stonden de letters 'D: T:' en op de broekgespen 'R: D:'.
- Ongeveer twintig el doek.
- Twee el blauw voorlaken.
- Een sargies mannenbroek.
- Een laken.
- Een voering van een deken.
- Drie paar kousen.
- Een doek.
Eeuwe kon niet zeggen wie de inbraak had gepleegd. De verklaring noemt ook geen ooggetuige van het binnendringen en geen gevonden buit.
De verklaring in Bergum, 8 november 1799
Op 8 november legde Eeuwe in Bergum een beëdigde verklaring af. Gosse Hinnes, lid van de raad van Tietjerksteradeel, nam het verhoor af op verzoek van de procureur-fiscaal.
Na duidelijke voorlezing werd de verklaring ondertekend met de naam 'Eeuwe Dirks'. Gosse Hinnes en een secretaris zetten eveneens hun handtekening.
De twee soorten zilveren gespen hadden verschillende merktekens. Eerder zijn in Giekerk in de 18de eeuw ook verklaringen opgetekend over diefstal. Deze zaak bevat alleen de aangifte van Eeuwe en geen vonnis.
Dit verhaal staat ook in het verhalen uit Giekerk tussen 1798 en 1801. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Eeuwe Dirks in Giekerk, 1799 en 1807
Eeuwe Dirks is in 1799 28 jaar en in 1807 36 jaar; beide verklaringen plaatsen hem in Giekerk. Naam, woonplaats en leeftijdsverloop sluiten aan. In 1799 gaat het om goederen uit een huis van Eeuwe; in 1807 zoekt hij het gestolen doek van zijn moeder terug. De afzonderlijke diefstallen zijn daarmee geen enkele zaak.
Giekerk 1807 - Verdwenen kleding en een achtervolging naar Toutenburg
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Giekerk en omgeving
Giekerk en nabije plaatsen
Dagelijks leven en tijd
Afbeeldingen
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bataafse en Franse tijd
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-5, dossier IB5-EA-5-D06, verklaringen V07 (Eeuwe Dirks), bronbladen 81-82, opgenomen voor Gosse Hinnes. De diplomatische transcriptie en de moderne Nederlandse hertaling uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking zijn gebruikt.
Verantwoording
De transcriptie van scan 81 schrijft "haar huis" en "aan mij deponent"; aan het slot van scan 82 staat "zijn hand". Die voornaamwoorden spreken elkaar tegen. Daarom is niet vastgesteld welk geslacht Eeuwe Dirks had.
De bron schrijft "Sargies mans broek"; de bestaande hertaling spreekt van "een mannenbroek van saai". De artikeltekst behoudt de stofbenaming uit de diplomatische tekst zonder een zekere moderne stofidentificatie.
De merktekens op de schoengespen (D: T:) en broekgespen (R: D:) zijn afzonderlijk bewaard. De formulering "twee paar Silveren Schoenen en broeks gespen" bepaalt niet onbetwist hoeveel paar per type werden genoemd.
De naam van de secretaris is niet ontcijferd (P: [onleesbaar]). De bronbladen bevatten geen daderverklaring of vonnis.
De afbeeldingen zijn algemene historische voorstellingen. De afgebeelde vensterreparatie en schuur betreffen niet de woning van Eeuwe Dirks.