Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Giekerk 1807 - Verdwenen kleding en een achtervolging naar Toutenburg

Andrieske Jelmers, Gaele Tabes, Antje Clases en Eeuwe Dirks vertellen wat zij misten en terugvonden.

Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.

Andrieske Jelmers

Andrieske Jelmers, ongehuwd en woonachtig in Giekerk, had van het Hof van Friesland toestemming gekregen om als meerderjarige op te treden en was ongeveer tweeëntwintig jaar oud. Zij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd.

Zij verklaarde dat zij op zaterdag 6 juni tussen acht en negen uur 's morgens ontdekte dat uit haar bewoonde huis goederen waren gestolen: een paar nieuwe zwarte leren schoenen, en een paar zilveren schoengespen met lange gedraaide pijpstukken en stalen haakjes.

Eén daarvan was gemerkt A. J. Zij had die de zondag ervoor nog op het bed in het voorhuis gehad. Zij wist niet wie de diefstal had gepleegd. Zij sloot haar verklaring na voorlezing en het plaatsen van haar handmerk in Bergum op 10 juni 1807.

Eigen handmerk: Andrieske Jelmers, een kruis; in aanwezigheid van G. J. Leensma.

Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.

Gaele Tabes

Gaele Tabes, boerenknecht bij de weduwe van Durk Teunis in Giekerk, was in zijn vijfentwintigste levensjaar. Hij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op 7 juni om negen uur 's morgens goederen miste uit zijn bedstee in het buitenhuis.

De goederen zaten in een kastje dat daar hing. Het ging om een witte halsdoek, een geelbonte halsdoek en een paar zilveren broekgespen, hoekig van vorm, met stalen beugels. Aan de kant waren ze gebroken.

Hij wist niet wie de dader was of wie zich aan de diefstal had schuldig gemaakt. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekening in Bergum op 10 juni 1807. Ondertekend: Gaele Tabes.

Antje Clases

Antje Clases werkte als meid bij de weduwe van Durk Teunis, boerin in Giekerk. Zij was in haar vijftiende levensjaar. Zij werd opgeroepen en ondervraagd. Zij verklaarde dat zij op de zevende van deze maand tussen vier en vijf uur 's middags ontdekte dat uit een kist in de paardenstal van het buitenhuis van de boerderij goederen waren verdwenen: een stuk wit doek van ruim 25 ellen; een stukje grauwe stof, grijzing, van 10 ellen; een grauw genaaid laken; en een roodgestreepte kussensloop.

Zij wist niet wie de diefstal had gepleegd. Zij had wel horen vertellen dat daar ook goederen waren vermist die een dag hadden opgehangen. Omdat zij verder niets wist, sloot zij haar verklaring na voorlezing en het plaatsen van haar handmerk in Bergum op 10 juni 1807.

Eigen handmerk: Antje Clases, een kruis; in aanwezigheid van G. J. Leensma.

Eeuwe Dirks

Eeuwe Dirks, boer in Giekerk, was 36 jaar oud. Hij werd opgeroepen, legde de eed af en werd ondervraagd. Hij verklaarde dat hij omstreeks zes uur 's avonds ontdekte dat uit het huis van zijn moeder goederen waren verdwenen.

Die kwamen uit een kist in de paardenstal van het buitenhuis van zijn moeder: een stuk wit doek van ruim 25 ellen en een stukje grauwe stof, grijzing, van 10 ellen, een grauw genaaid laken en een roodgestreepte kussensloop.

Voor zover de getuige wist, was er bij zijn moeder niets meer gestolen. Hij hoorde dat die dag een onbekende man in Giekerk was geweest en vermoedde dat die misschien de dader kon zijn.

Hij vond naderhand het stukje grauwe stof, het genaaide laken en de roodgestreepte kussensloop. Hij wilde zien of hij een verder spoor kon vinden. Hij nam een paard en reed langs de weg van Giekerk over Toutenburg naar Leeuwarden.

Hij trof de onbekende man aan en dwong hem te wijzen waar hij het gestolen doek had opgeborgen. De man wees hem uiteindelijk aan waar het gestolen doek lag: in een zak achter de brug van Toutenburg.

Hij dwong de man de zak weer op te nemen. De man deed dat. Hij schudde het stuk doek eruit. Dat was het stuk doek dat hij als dat van zijn moeder herkende. Hij nam het stuk doek weer mee naar huis.

Zijn moeder herkende het eveneens als haar doek. De getuige beschreef de man als middelmatig van postuur, wat lang van schouders, met een rood gezicht, ongeveer dertig à veertig jaar oud.

Hij droeg een vrij nieuwe ronde Hollandse hoed, een bruin gespikkeld kamizool, witte kousen en schoenen die met riemen waren vastgebonden. Hij wilde de man meenemen naar justitie. Omdat hij verder niets wist, sloot de getuige zijn verklaring na voorlezing en ondertekening in Bergum op 10 juni 1807.

Ondertekend: Eeuwe Dirks.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Giekerk.

Eeuwe Dirks in Giekerk, 1799 en 1807

Eeuwe Dirks is in 1799 28 jaar en in 1807 36 jaar; beide verklaringen plaatsen hem in Giekerk. Naam, woonplaats en leeftijdsverloop sluiten aan. In 1799 gaat het om goederen uit een huis van Eeuwe; in 1807 zoekt hij het gestolen doek van zijn moeder terug. De afzonderlijke diefstallen zijn daarmee geen enkele zaak.

Giekerk 1799 - Inbraak bij Eeuwe Dirks en verdwenen zilveren gespen

Giekerk 1799 - Inbraak bij Eeuwe Dirks en verdwenen zilveren gespen

Geld 1770.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Bedstede rond 1800.
Bedstede rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Mannenkleding rond 1800.
Mannenkleding rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen afgenomen voor Gerrijt Reitsma, mederegent van het vijfde district in Friesland, als commissaris, om te dienen waar dat behoort.

Andrieske Jelmers - protocol

Aldus verklaard voor de commissaris en klerk in Bergum op [10?] juni 1807. Ondertekend: G. G. Reitsma en [G. J. Leensma?], klerk.

Gaele Tabes - protocol

Aldus verklaard voor de commissaris en klerk in Bergum op 10 juni 1807. Ondertekend: G. G. Reitsma en [G. J. Leensma?], klerk.

Eeuwe Dirks - protocol

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D015. Datering: Slotscanlezing 10 juni 1807; index 18 juni. Scanbladen 32, 33, 34, 35, 36.

Verantwoording

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

De getuigenissen zijn volledig in modern Nederlands weergegeven. De ambtelijke vertelvorm is behouden; er is geen ik-vorm toegevoegd. Eigen waarnemingen, horen zeggen en vermoedens blijven onderscheiden. Een eindvonnis is niet aanwezig.