Oudega in de 19de eeuw
Voor Oudega werd de eeuw bepaald door twee grote veranderingen: de watersnood van 1825 en daarna de inpoldering en vervening.
1825: 89 mensen in kerk en pastorie
Toen de vloed het lage Noordwolde onder water zette, werden in Oudega 89 mensen ondergebracht in de kerk en de pastorie. In de vier getroffen Wouddorpen werden ongeveer vijftig huishoudens geheel behoeftig. Een eigentijdse beschrijving vertelt dat enkele mensen in de kerk op een gegeven moment alleen nog haring hadden die uit het vloedwater was opgevisd en daarna weer was gedroogd.
Watersnood van 1825 in Friesland en de nasleep
1834: één grote veenpolder
Een koninklijk besluit van 11 december 1834 keurde de samenvoeging van bestaande polders en laag land goed. Daarmee ontstond de Groote Noordwolder Veenpolder.
1835: een windwatermolen van 25 el vlucht
Het polderbestuur besteedde in november 1835 een grote windwatermolen bij Oudega aan. In de advertentie staat een vlucht van 25 el. Een el was in de 19de eeuw bij officiële Nederlandse maten ongeveer één meter; de wieken besloegen dus een grote molenmaat van ongeveer 25 meter.
Turfwinning verandert werk en landschap
Na bedijking kon veen worden afgegraven. Arbeiders staken turf, vervoerden die over water en het uitgeveende land moest weer droog en bruikbaar worden gemaakt. Later zorgden meerdere poldermolens voor bemaling.
Turf en water in de Groote Noordwolder Veenpolder
1877: vanuit Oudega kon men de stoomboot niet bereiken
Toen de Willem III op 30 januari 1877 op de Fluessen in nood kwam, werd dat in Oudega opgemerkt. Een klein vaartuig probeerde het meer op te gaan, maar de storm maakte dat onmogelijk. Men ging ervan uit dat vanuit Koudum met beter geschikte schepen hulp zou worden geboden. Daar wist men echter niet dat de stoomboot was gezonken.
Pas de volgende ochtend konden de overlevenden worden gered. Histoarysk Koudum noemt schipper Berend Kool uit Oudega als degene die de 29 overlevenden van het schip haalde.
De ramp met de Willem III op de Fluessen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.